اعتیاد

اعتیاد
اعتیاد عبارت است از وابستگی به عوامل یا موادی که تکرار مصرف آنها با کم و کیف مشخص و در زمان معین از دیدگاه معتاد ضروری می‌نماید. یعنی تداوم بخشیدن به مصرف مواد و عوامل مخدر درمانی عامیانه ، غیرمعمول ، دور از موازین علمی و معتاد کسی است که نیازمند و وابسته روانی- جسمانی به مواد و عوامل مخدر و عادت‌زا می‌باشد که به منظور برآوردن آن بایستی از این مواد بطور مداوم و در فواصل مشخص استفاده کند.

مقدمه
افزایش سرسام آور مصرف مواد مخدر در جهان و قاچاق روز افزون این مواد پیامدهای وحشتناکی خواهد داشت که مستقیما نسل جوان و بشریت را تهدید می‌کند. گسترش شبکه قاچاق بین‌المللی و دام اعتیاد ، میلیون‌ها نفر جوان را به فساد و کام مرگ می‌کشاند و سوداگران مرگ را به ثروت و قدرت می‌رساند. اعتیاد یک مسئله بزرگ بهداشتی و بلایی اجتماعی و دارای جنبه‌های متعدد اقتصادی، سیاسی ، فرهنگی ، روانی ، اخلاقی و حقوقی است. از اینرو آگاهی خانواده‌ها درباره سرانجام نکبت‌بار اعتیاد در پیشگیری و مهار آن کمکی موثر به ‌شمار می‌آید.
شروع اعتیاد
اعتیاد با وابستگی جسمانی و روانی همراه است. بعضی از داروها نیز ممکن است با ایجاد وابستگی روانی در بیمار موجب افزایش مصرف شوند و اعتیاد بدهند. فرد معتاد با دریافت مواد اعتیادآور سرخوش و راضی می‌شود و با توقف مصرف دارو دجار خماری و اختلال شدید جسمانی می‌گردد.

مواد اعتیادآور سبب پیدایش پدیده تحمل نیز می‌شوند. به ‌موجب این پدیده فرد معتاد برای دسترسی به اثر اولیه این مواد که در ابتدا با مقدار کم حاصل می‌شود مصرف خود را افزایش می‌دهد. شدت و نوع وابستگی نسبت به مواد اعتیادآور برحسب نوع و اثر آن متفاوت است. برخی از این مواد مانند تریاک و مشتقات آن وابستگی شدید ایجاد می‌کنند و برخی دیگر با وجود تاثیری که بر روان و ذهن فرد می‌گذارند اعتیاد دهنده به ‌شمار نمی‌آیند.
انواع اعتیاد
اعتیادات مجاز
اعتیادات مجاز عبارتند از: وابستگی و تداوم در مصرف موادی که به عنوان دارو شناخته شده بطور طبیعی یا صناعی بدست می‌آید. و شامل بسیاری از مواد دارویی بویژه آرام بخشها و خواب آورها می‌شوند که این مواد با تجویز پزشک و یا اغلب خود سرانه مصرف می‌شوند. اعتیادات مجاز خود به دو دسته تقسیم می‌شوند. اعتیاد به مواد مخدر طبیعی و صناعی به عنوان دارو شناخته می‌شوند. و اعتیاد به موادی که تنها از دیدگاه روانی عادت‌زا هستند و تداوم مصرف را ایجاب می‌کنند همانند تنباکو و مشابهین آنها. اعتیادات به این مواد از ساده ترین تا خطرناکترین عوارض را در معتاد و بطور غیر مستقیم در خانواده و جامعه موجب می‌گردد. مثل عوارض قلب و عروق ، سرطان در دستگاه تنفس.
اعتیادات غیر مجاز
اعتیادات غیر مجاز عبارتند از: وابستگی افراد به مصرف همیشگی مواد و بهره گیری از عواملی که بنابر قوانین کشوری یا بین‌المللی غیر مجاز شناخته می‌شوند این امر در نتیجه ناپسند بودن مظاهر اعتیاد از دیدگاه پزشکی ، بهداشتی ، روانی و اجتماعی می‌باشد. علل مختلف اعتیاد عبارتند از: ارضاء هوسها ، زیاده طلبی ، گرفتن انگیزه‌های احساسی ، احساس یکنواختی ، بیکارگی و وقت گذرانی- فقر ، عدم عدالت اجتماعی و ناهنجاریهای مالی و اقتصادی و بسیار رفاه و عوامل درونی مثل نوسانات فیزیولوژیک و پاتوفیزیولوژیک یعنی بیماریهای جسمی و روانی بویژه در اشکال مزمن و رنجور کننده و نارسایی اصول پزشکی در مورد تامین بهداشت جامعه و عدم توان درمان کلیه بیماریهای موجود ، یکی از دلایل اصلی اعتیاد می‌باشد.

خانواده و ما

نحوه برخورد افراد خانواده با افراد معتاد

وقتی ما با کسی برخورد می کنیم ، رفتار و حرکات ، طرز صحبت و طرز تفکر وی  را (از طریق کلام او) درک می کنیم و آن را با پیش فرض هایی که با توجه به تجربیات گذشته ما در ذهنمان شکل گرفته محک می زنیم و در مورد آن فرد و نوع  رفتار او  قضاوت می کنیم و بر اساس قضاوتی که نسبت به او پیدا می کنیم در ما احساساتی نظیر محبت ، ترس ، خشم یا نفرت بر انگیخته می شود و بر اساس این احساسات از ما رفتارهایی سر می زند، مثلا اگر ما به فردی احساس محبت کنیم سعی می کنیم به او نزدیک شویم یا اگر از او احساس تنفر به ما دست دهد از او دوری می کنیم.

در مورد برخورد با افراد وابسته به مواد هم وضع به همین منوال است. یعنی افرادی که ماده خاصی وابسته هستند یک سری رفتارهای ناهنجار و آزار دهنده از آنها بروز می کند که در وجود ما با توجه به تجربه ها و آموخته های قبلی خودمان احساس هایی را ایجاد می کند و ما نسبت به آنها واکنش نشان می دهیم.

برای روشن شدن این موضوع مثالی می زنم تا تاثیر طرز تفکر و نگرش را روی طرز برخورد ما نشان دهد: یکی از دوستان پزشک افراد معتاد را افرادی بی کار، انگل ، خوشگذران تصور می کند که چیزی برای آنها اهمیت ندارد و هیچ تعهدی به هیچ یک از افراد خانواده ندارد و در نتیجه واکنش او این بود که هر فردی را که احساس می کرد معتاد است از مطب خودش طرد می کرد در حالی که اگر او افراد وابسته به مواد را به عنوان یک بیمار نگاه می کرد وظیفه خود می دانست که تا آنجا که از دستش بر می آید به آنها کمک کند و این مسئله باعث می شد به مشکلات مراجع گوش دهد و در برابر اوا موضع نگیرد یا در مقابلش رفتار پرخاشگرانه  نداشته باشد و به او به عنوان یک مجرم نگاه نکند و صد البته خوشبینی ساده لوحانه در مورد رفتارهای ناهنجار بیمار نداشته باشد.

با این مقدمه می توان به این نتیجه رسید که اگر ما بخواهیم رفتار درستی در مورد افراد وابسته به مواد داشته باشیم باید یک سری پیش فرض و پیش داوری های خود را نسبت به پدیده وابستگی به مواد یا  اعتیاد تغییر دهیم .

ما با توجه به تاثیری که این پدیده یعنی اعتیاد روی جنبه های مختلف زندگی خانوادگی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی ما    می گذارد عادت نکرده ایم به این پدیده به عنوان بیماری نگاه کنیم و سعی می کنیم آن را به صورت یک مسئله حاد نگاه کنیم و برای آن به دنبال یک راه حل آنی بگردیم .

حتی وقتی آنرا به عنوان بیماری قبول کردیم و بیمار وابسته به مواد را پیش پزشک آوردیم عجله داریم که دکتر نسخه ای بنویسد و داروئی تجویز کند که وابستگی به ماده از سر بیمار ما بیافتد و دیگر سراغ مواد نرود و حال آنکه بیماری وابستگی به مواد بیماری حادی نیست که یک دفعه ایجاد شده باشد که بخواهد یک دفعه بر طرف شود.

این بیماری به تدریج در اثر مسائل مختلفی ایجاد می شود که هر یک از آنها باید به نوبه خود و در طول زمان بررسی و با کمک تیم درمانی و خانواده و جامعه حل شود.

در درمان وابستگی به مواد انتظار  بهبود سریع یک آرزو است و به نظر می رسد تا مدت های دراز هم آرزو بماند. پس اگر کسی از من بپرسد آیا وابستگی به مواد درمان دارد من به او میگویم اگر می خواهی مثل سرماخوردگی  یا حصبه آن را درمان کنیم ، هنوز این درمان پیدا نشده است ولی اگر تعریف درمان را عوض کنی و عجله نداشته باشی درمان آن امکان پذیر است و خیلی ها توانسته اند درمان را تا بهبودی کامل به پایان برسانند به همین خاطر است که در مورد افراد وابسته به مواد ما اصطلاح بازتوانی و بازپروری را به کار می بریم تا اصطلاح درمان را.

پس تغییر در فرد یک شبه به وجود نمی آید و مثل جراحی نیست که فرد بیهوش شود و روی بینی وی  جراحی شود و شکل بینی تغییر کند بلکه تغییر نیازمند صرف زمان و انرژی است و هسته اولیه و انرژی این تغییر از درون فرد منشا می گیرد که در این حالت  فرد احساس می کند رفتار اعتیادی اش در زندگی اش تاثیر سوء گذاشته است.

در شروع رفتار اعتیادی فرد ممکن است مشکل را نادیده انگارد ولی بعد از مدتی این مشکل آن قدر روی زندگی او تاثیر می گذارد که نمی تواند اثرات آنرا نادیده بگیرد.

به عنوان مثال فردی که ماده مخدر یا محرک را استفاده می کند ابتدا پول کمی را برای مصرف مواد می پردازد ولی بعدها به دلیل پدیده تحمل مجبور است هزینه بیشتری برای تهیه مواد پرداخت کند و بالاخره زمانی فرا می رسد که باید تمام حقوق خود  و حتی بیشتر از آن را برای خرید مواد بپردازد و این موقع زمانیست که او به فکر می افتد رفتار مصرف مواد روی زندگی او تاثیر گذاشته و باید تغییری در رفتار خود ایجاد کند.

در همین مثال در می یابیم که رسیدن به این مرحله تفکر روی تغییر رفتار ممکن است بسته به میزان درآمد فرد در عرض دو ماه روی دهد یا اگر فردی درآمدش زیاد باشد سالها طول بکشد و پس از ورشکستگی به فکر تغییر بیافتد.

اختلال های استفاده از مواد

• خلق افسرده
• عصبی شدن
• بی خوابی
• عوارض جسمانی استفاده ازمواد
• حوادث یا صدمات ناشی از استفاده از مواد
• ممكن است تقاضای نوشتن نسخه جهت داروهای ناركوتیك یا دیگر داروها را بكند.
• مشكلات حقوقی یا اجتماعی ناشی از مصرف مواد (مشكلات زناشویی، ‌ازدست دادن شغل)
نكته: ممكن است منكر استفاده از مواد شده یا میزان مصرف را كم‌تر ذكر كند.

علایم بازگیری مواد عبارتنداز:
مشتقات تریاك: تهوع، تعریق، لرزش
تسكین بخش‌ها: اضطراب، ‌لرزش، توهم
محرك‌ها: افسردگی، كج خلقی (Moodiness)
- خانواده ممكن است قبل از بیمار تقاضای كمك كند(برای مثال در خانه تحریك پذیر است، شغل خودرا ازدست داده)
- انگیزه بیمار از ترك هرچه باشد، هدف از درمان، كمك به بیمار برای سالم شدن تا زمانی است كه از انگیزه وكمك وحمایت كافی برای زندگی بدون مواد پیدا كند.
نماهای تشخیصی
 استفاده زیاد یا مكرر
با وجود خطر جسمانی مشخص (همچون صدماتی كه درحین مسمومیت حادث می‌شوند) یا عواقب اجتماعی بارز (همچون از دست دادن شغل) به استفاده ازمواد ادامه می‌دهد.
ناتوانی دركنترل مصرف یا قطع مصرف مواد
اشتیاق زیاد به استفاده از مواد
تحمل (می‌تواند مقادیر زیاد  مواد را بدون این‌كه مسمومیت به نظر آید، ‌استفاده كند).
بازگیری (اضطراب، ‌لرزش، یا دیگرعلایم بازگیری بعداز قطع مصرف)
تشخیص افتراقی
علایم اضطراب یا افسردگی ممكن است با مصرف زیاد مواد ایجاد شوند. درصورتی‌كه این علایم بعدازدوره ترك نیز ادامه یابند، به بخش‌های مربوط به  افسردگی F۳۲ و اضطراب منتـشر F۴۱.۱ مراجعه شود.
 

اطلاعات مورد نیاز برای بیمار وخانواده

۱) سو مصرف مواد مشكلی راجعه ومزمن است وكنترل یا قطع آن اغلب نیازمند تلاش‌های متعدد است. عود امری شایع است .
۲) ترك قطعی را باید هدفی طولانی مدت دید. دركوتاه ومیان مدت كاهش صدمه (به ویژه كاستن از مصرف داخل وریدی) واقع بینانه است .
۳) قطع یا كاهش استفاده از مواد فواید جسمانی وروانی به‌همراه دارد .
۴) استفاده از مواد در حاملگی اثرات سو روی بچه خواهد داشت.
۵) هدف ترك می‌باشد، بیمار وخانواده باید توجه خودرا حول این محور متمركز كنند.
۶) برای معتادین داخل وریدی، خطر ابتلا یا انتقال عفونت هپاتیت و HIVرا تشریح كنند.
مشاوره با بیمار وخانواده
۱- برای كسانی‌كه خواهان توقف فوری هستند:
- روزی مشخص رابرای توقف مصرف تعیین كنید.
- درمورد روش‌های اجتناب از مصرف وهمچنین راه‌های مقابله با موقعیت‌های مشكل (نظیر برخوردهای اجتماعی یا حوادث استرس آور ) به بحث بپردازید.
- برای كمك به بیمار در جلوگیری از مصرف مواد درباره روش‌هایی برای كنار آمدن با حوادث استرس آور بدون استفاده از مواد ویا طرز برخورد وپاسخ‌گویی به دوستانی كه هنوز الكل می نوشند، طرح‌های خاصی ارایه دهید.
- اعضای خانواده یا دوستانی را كه از قطع مصرف مواد حمایت می‌كنند، بشناسید.

۲- درصورتی‌كه بیمار تمایلی به قطع ندارد، باوی به بحث درمورد راه‌های كاستن از میزان مصرف بپردازید:
- درباب هدفی معین برای كاهش مصرف باوی مذاكره كنید(همچون حداقل سه روزفاصله بین دوره‌های استفاده از مواد)
- درمورداستراتژی‌های احترازیاکنار آمدن باموقعیت‌های خطرناک (همچون موقعیت‌های اجتماعـی  حوادث استرس زا ) به بحث بپردازید.
- به معرفی روش‌های مراقبت (تداعی كننده Meditalica) شخصی (self-monitoring) یا استراتژی‌های كنترل مصرف مواد بپردازید(همچون محدود كردن زمان درمورد استفاده از مواد مخدر، استفاده از مقادیر كم‌تر)
۳- برای بیمارانی كه درحال حاضر علاقه‌مند به قطع یا كاستن از مصرف نیستند:
- آن‌هارا طرد یا سرزنش نكنید.
- مشكلات طبی یا اجتماعی ناشی از مصرف مواد را برایشان روشن كنید.
- برای آینده قرار ملاقاتی بگذارید تا دوباره به بحث درمورد استفاده ا ز دارو بپردازید.
۴-برای بیمارانی كه موفق نمی شوند یا عود می‌كنند:
– هرگونه موفقیت را شناسایی كرده، وآن‌راتشویق كنید.
- به بحث درمورد موفقیت‌هایی بپردازید كه منتهی به عود نشدند.
- مراحل قبل را تكرار كنید.
- سازمان‌های خودامدادگر (همچون Narcotics Anonymous) اغلب مفیدمی باشند.
درمان دارویی
۱. دربازگیری از داروهای آرام بخش ممكن است نیاز به استفاده از داروهای ضداضطراب باشد(بنزودیازپین‌ها نظیر لورازپام ۲میلی گرم  تا سقف ۴ باردرروز) اما تجویز در بیمارن سرپایی باید به دقت نظارت شود.
۲. بازگیری از داروهای محرك، كوكایین  یا مشتقات تریاك ممكن است ناراحت كننده باشد، اما به ندرت خطرناك می‌باشد. بازگیری از مشتقات تریاك دربعضی از مراكز با استفاده از متادون درمان می‌شود.
۳. داروهای توهم زا ومشتقات حشیش سبب واكنش بازگیری جسمانی نمی شوند.

الکل و مضرات

• خلق افسرده
• عصبی شدن
• بی خوابی
• عوارض جسمی مصرف الكل (زخم معده، گاستریت،بیماری كبدی)
• حوادث وجراحات ناشی از مصرف الكل
نكته: ممكن است گاهی اوقات مصرف الكل را منكر شودیا مقدار آن را كم‌تر از معمول گزارش كند.
• مشكلات قانونی یا اجتماعی ناشی از مصرف الكل (مشكلات زناشویی، ‌ازدست دادن شغل)
• علایم بازگیری الكل (تعریق، لرزش، كسالت صبحگاهی، توهمات و تشنج)
• خانواده  ممكن است زودتر از بیمار تقاضای كمك كند (برای مثال تحریك‌پذیر بودن در منزل، ازدست دادن شغل)
نماهای تشخیصی
 نشانه‌های مصرف مضر الكل
مصرف زیاد الكل
تداوم مصرف باوجود صدمه جسمی واضــــح (برای مثال بیماری كبدی، خون‌ریزی گوارشی)،‌ صدمه روانی (نظیر اضطراب وافسردگی ) یاعواقب اجتماعی (نظیر از دست دادن شغل)
 نشانه‌های وابستگی به الكل
مشكل در كنترل كردن مصرف الكل
علاقه وافر به مصرف الكل
تحمل (نوشیدن مقادیر زیاد الكل بدون ظاهرشدن مسمومیت )
بازگیری (اضطراب، لرزش، تعریق پس ازقطع مصرف )
 برای برخی بیماران كه فاقد موارد بالا می باشند، كاهش مصرف الكل ممكن است مطلوب باشد.
تشخیص افتراقی
علایم اضطراب یا افسردگی ممكن است با مصرف زیاد الكل رخ دهد. درصورتی‌كه این‌گونه علایم پس از دوره ترك نیز ادامه یابند، به بخش مربوط به: افسردگیF۳۲  و اضطراب منتشرF۴۱.۱ مراجعه كنید.
همچنین مصرف الكل می‌تواند اختلال‌های دیگری نظیر ترس از مكان‌های عمومی، ‌ترس‌های اجتماعی و اختلال اضطراب منتشر را پنهان كند.  به همین دلیل است که افرادی که اضطراب اجتماعی دارند برای فائق آمدن بر مشکلشان به مصرف الکل روی می آورند. افراد مبتلا به PTSD  نیز این‌چنین هستند. به طور کلی اختلال‌های مصرف الکل با سایر اختلال‌های روان‌پزشكی Comorbidity  بالایی دارد.
 
اطلاعات مورد نیاز برای بیمار وخانواده
۱) وابستگی به الكل یك بیماری جدی است. قطع یا كاستن از مصرف الكل فواید روانی وجسمی را به همراه دارد.
۲) نوشیدن الكل در طی حاملگی می‌تواند به كودك صدمه بزند.
۳) دربرخی موارد مصرف مضر الكل، ‌حتا اگر علایم وابستگی وجودنداشته باشد، ‌كاهش یا قطع مصرف همیشه مطلوب است .
۴) برای بیمارانی كه دچار وابستگی به الكل هستند، هدف فقط ترك الكل است.
۵) عود مصرف امری شایع است. کاهش یاقطع مصرف اغلب نیازمند اقدامات مکرراست. نتیجه اقدام، بستگی به انگیزه واعتماد به نفس بیمار دارد.

وابستگی به افیون

آمار محافظه كارانه کشور ایران نشان از اعتیاد دو ملیون نفر به مواد افیونی دارد. از این‌رو، وابستگی به مواد افیونی، از بزرگ‌ترین دشواری‌های جامعه كنونی ایران است. هشدار دهنده تر این‌كه، سن اعتیاد روز به روز پایین‌تر می آید. با توجه به جمعیت قابل توجهی كه دچار وابستگی به مواد افیونی هستند، پزشكان عمومی در مركز مراقبت‌های اولیه، ‌به طور مكرر با چنین افرادی مواجه می‌شوند.
 ابتدا چند تعریف ارایه می‌شود:
وابستگی به مواد:  عبارت است از یك الگوی غیرانطبــاقی مصرف مواد كه منجر به تخریب چشــمگیر بالینی یا ناراحتی می‌شود و با سه مورد از موارد زیر تظاهر می‌كند كه زمانی در طول یك دوره دوازده ماهه بروز می‌كند.
۱- بروز حالت تحمل كه به یكی از دو صورت زیر تعریف می‌شود.
- نیاز به افزایش مقدار ماده برای رسیدن به مسمومیت یا تاثیر دلخواه
- كاهش قابل ملاحظه اثرات ماده با مصرف مداوم مقادیر یكسان از آن
۲- حالت ترك كه به یكی از دو شكل زیر تظاهر می‌كند.
- بروز علایم خاص ترك ماده
- همان ماده یا ماده مشابه آن برای رفع یا جلوگیری از علایم ترك مصرف می‌شود.
۳- ماده اغلب به مقادیر بیش‌تر و برای دوره طولانی‌تر از آنچه مورد نظراست مصرف می‌شود.
۴- زمان زیادی در فعالیت‌های لازم برای به‌دست آوردن ماده، مصرف ماده یا رهایی از آثار ماده مصرف می‌شود.
۵- فعالیت‌های مهم اجتماعی، شغلی و تفریحی به خاطر مصرف ماده كنار گذاشته می‌شود.
۶- ادامه مصرف مواد با وجود آگاهی از مشكلات روان شناختی یا جسمانی مستمر یا عود كننده ای كه به احتمال از مصرف ماده ناشی شده و یا در نتیجه آن تشدید می شوند.

سو مصرف مواد:
 الگوی غیرانطباقی مصرف مواد كه موجب ناراحتی یا تخریب قابل ملاحظه بالینی شده و با یك یا چند علامت از علایم زیر در طول یك دوره دوازده ماهه تظاهر می‌كند.
۱. مصرف مكرر مواد كه منجر به ناتوانی در برآوردن تعهدات مربوط به نقش فرد در محل كار، مدرسه یا خانه می‌شود.
۲. مصرف مكرر مواد در موقعیت‌های كه در آن‌ها مصرف ماده از نظر فیزیكی خطرناك است .
۳. مشكلات قانونی مكرر مربوط به مواد
۴. مصرف مداوم مواد باوجود مشكلات پایدار یا عود كننده اجتماعی یا بین فردی كه ناشی از تاثیرات ماده بوده یا براثر آن تشدید شده‌اند.
چگونه وابستگی به مواد اتفاق می افتد؟
وابستگی به مواد افیونی سیری تدریجی و مزمن دارد. از تجربه ماده آغاز می‌شود. مصرف اولیه اغلب به دنبال كنجكاوی و اصرار دوستان صورت می‌گیرد. در خانواده‌هایی كه والدین وابستگی به مواد دارند،‌ آشنایی كودكان با مواد در سنین خیلی پایین شروع می‌شود؛ این کودکان برای ابتلا بسیار مستعد هستند. مرحله بعد «مصرف تفریحی و تفننی» است. از آنجایی‌كه، مصرف اولیه مواد اغلب با احساس لذت و یا رهایی از رنج همراه است، لذا به عنوان یك تجربه خوشایند تكرار می‌شود. مرحله سوم، مرحله سو مصرف است. دراین مرحله مصرف مواد و رفتار موادجویانه فرد بر یك یا چند بخش از زندگی فرد تاثیر نامطلوب می‌گذارد. مرحله چهارم، وابستگی به مواد است، مرحله ایی كه فرد به علت پیدایش حالت تحمل، هرچند وقت یك‌بار مقدار مصرف ماده را بالا می برد و در صورت كاهش مصرف ماده و یا قطع مصرف آن دچار علایم ترك می‌شوند.

افراد آسیب پذیر برای ابتلا به سو مصرف مواد چه كسانی هستند؟
برای این‌كه پزشك عمومی بتواند مداخلات مناسب را در مورد افراد وابسته به اپیوم و یا افراد در معرض وابستگی به اپیوم انجام دهد، لازم است كه از ابتدا گروه‌های آسیب پذیر را شناسایی كند. پیش‌گیری و درمان در مراحل قبل از وقوع وابستگی و یا در مراحل ابتدایی وابستگی نتایج بهتر و رضایت بخش تری به همراه دارد. عواملی که فرد را نسبت به سو مصرف اپیوم آسیب پذیر می‌سازد متعدد می‌باشد و در این‌جا به عوامل خطر فردی و خانوادگی اشاره می‌شود.
۱. نوجوانی: مخاطره آمیزترین دوران زندگی از نظر شروع مصرف مواد دوره نوجوانی است. در این دوره میل به استقلال و مخالفت با والدین به اوج خود می رسد و نوجوان سعی در ایجاد و تحمیل ارزش‌های خود دارد. مجموعه این عوامل همراه با حس كنجكاوی و نیاز به تحرك، تنوع و هیجان فرد را به مصرف مواد مستعد می‌سازد. به‌علاوه، نوجوان در این دوره با چالش‌های مهم زندگی نظیر انتخاب شغل، ازدواج و … مواجه می‌باشد.
۲. اختلال‌های شخصیت: آمارها نشان می دهند كه قریب به نیمی از معتادان، اختلال شخصیت ضداجتماعی دارند. اگر دیگر انواع اختلال‌های شخصیتی و بعضی از صفات شخصیتی زمینه ساز را به این آمار اضافه كنیم، به این نتیجه می رسیم كه اختلال در شكل گیری و رشد شخصیت و وجود شخصیت‌های نابهنجار، عاملی مهم در زمینه سازی واستعداد به وابستگی مواد است .
۳. عوامل سرشتی -  توارث: تاثیر عوامل ارثی به عنوان عاملی زمینه ساز در اعتیاد، بحث انگیزاست. اما شاید بتوان گفت بعضی افراد، از نظر ژنتیك استعداد بیش‌تری برای وابستگی به مواد دارند.
۴. آشفتگی خانواده: فقدان پدر در خانواده، یا پدری كه به وظایف خود عمل نمی‌كند، طلاق وجدایی، خانواده ای كه در آن معتاد وجود دارد یا با خرید و فروش مواد سرو كار دارد، درگیری خانوادگی، فقر اقتصادی و فرهنگی، دیگر نابه‌سامانی‌های ویژه حاشیه نشینی شهرها، فشارهای روانی، شكست‌های پی درپی، در یك پس زمینه آسیب‌پذیر شخصیتی، زمینه ساز پیدایش وابستگی به مواد است.
۵. تقویت مثبت: مصرف ماده اعتیاد آور با تحریك مراكز پاداش در مغز همراه است. تحریك این مراكز با احساس لذت عمیق همراه است و همین باعث تقویت و تكرار رفتار مصرف مواد می‌شود.
دیدگاه پزشكان نسبت به اعتیاد چگونه است؟
بسیاری از پزشكان و دیگر كاركنان مراكز بهداشتی و درمانی نسبت به افراد مبتلا به وابستگی مواد افیونی، ‌احساس نامطلوب و ناخوشایندی دارند كه گاهی به حد تنفر و انزجار می‌رسد. این احساس اغلب ناشی از این ایده است كه این افراد، افرادی ضعیف، فاقد اراده، بی‌مسوولیت، سربار جامعه و غیرقابل اعتماد هستند. مجموعه این احساسات منفی و ایده‌ها در رابطه درمانی پزشك- بیمار تداخل كرده و موجب می‌شود درمانگر در رابطه درمانی فاقد همدلی باشد. بنابراین بیمار احساس می‌كند از جانب پزشك طرد می‌شود. برای مدیریت این مشكل پزشكان باید توجه داشته باشند: نخست، وابستگی به مواد افیونی یك اختلال روانی مزمن با عودهای مكرر است كه عوامل متعددی در شكل گیری آن‌ها موثر است. بنابراین پذیرش اعتیاد به عنوان بیماری و فرد معتاد به عنوان فرد بیمار در تغییر و كاهش این نگرش منفی موثراست. دوم این‌كه، پزشكان باید نسبت به وجود چنین احساسی در درون خود آگاه باشند و مانع از تداخل آن در رابطه درمانی شوند.
گاهی پزشك با این سوال كه« رفتار فرد معتاد تا چه حد ارادی است؟» از سوی خانواده مواجه می‌شود. نگرش ارادی بودن و یا عمدی بودن رفتار باعث بروز خشم و تنفر نسبت به فرد معتاد می‌شود. برای خانواده توضیح دهید كه فرد معتاد تا حدود زیادی كنترل بر رفتار مواد جویانه خود را از دست داده است و برای كسب مجدد این كنترل و مهارت نیاز به كمك تخصصی دارد. اعتیاد یك الگوی رفتاری آموخته شده است كه فرد معتاد در مقابله با چالش‌ها و استرس‌های زندگی به كار می برد. این الگوی رفتاری به وسیله مكانیسم‌های پاداش كه در مغز مسیر آن‌ها مشخص شده است، تقویت می‌شود. بنابراین مثل هر رفتار آموخته شده ای،‌ الگوی رفتاری فرد معتاد نیز قابلیت تغییر دارد. برای مثال: كاهش رفتار، قطع كامل رفتار، جایگزینی رفتار كم خطرتر.

عمل‌كرد پزشكان عمومی در مواجه با اعتیاد:
در بحث مدیریت اعتیاد دو موضوع مطرح است؛ اول: پیش‌گیری از شكل گیری اعتیاد و دوم: درمان فرد معتاد. با توجه به این‌كه درمان اعتیاد فرآیندی طولانی و دشوار است، لذا بر پیش‌گیری اولیه تاكید می‌شود. از آنجایی‌كه عوامل متعدد اجتماعی و فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و حتا موقعیت استراتژیك ایران (قرار گرفتن در میسر انتقال مواد) در پدیده اعتیاد نقش دارند، لذا پیش‌گیری سطوح مختلفی را شامل می‌شود. ما در اینجا به سطحی می پـــردازیم كه پزشكان عمومی و دیــگر كاركنان بهداشتی و درمانــی می‌توانند در آن نقش مهمی داشته باشند.

ریتالین و جنون

آثار مصرف ریتالین:

از آنجا که ریتالین دارویی است که توسط پزشکان تجویز می شود, مصرف کنندگان تصور می کنند این قرص های بی خطرند و آن ” بد نامی ” مواد مخدر را ندارند. در حالی که عوارض مصرف خودسرانه این قرص ها می تواند در حد مواد دیگر نظیر کوکایین و آمفتامین باشد.

شایع ترین عوارض مصرف خود سرانه قرص های ریتالین عبارتند از:

- عصبی شدن و بی خوابی

- حالت تهوع و استفراغ

- احساس سرگیجه و سردرد

-تغییرات ضربان قلب و فشار خون(که معمولا به صورت افزایش است ولی در مواردی نیز به شکل کاهش دیده می شود)

- خارش و جوش های پوست

- دردهای شکمی, کاهش وزن و مشکلات معده

- مصرف دایمی و اعتیاد(وابستگی)

- بروز حالت های روان پریشی (جنون) و علایم وابستگی به ریتالین

- بروز افسردگی پس از قطع مصرف
عوارض مصرف مقادیر زیاد ریتالین:

- از دست دادن اشتها و سوء تغذیه

- لرزش و پرش عضلات

- تب,تشنج و سردرد

- نامنظم شدن ضربان قلب و تنفس که در مواردی می تواند به شکل خطرناکی ادامه پیدا کند

- تکرار حرکات و اعمال بی هدف

- بروز حالت های پارانویید(سوء ظن), توهم و هذیان

- احساس حرکت و جنبش حشرات در زیر پوست

- مرگ(تاکنون در چند مورد سوء مصرف ریتالین منجر به مرگ شده است)

هشدار در مورد مخدر

بررسی سیاست‌های مافیای مواد مخدر در طول سال‌های پیشین و نگاهی به نوسانات قیمت انواع مخدرها در كشورمان، گویای آن است كه افزایش هر مخدری معمولا پس از اجرای شگرد كهنه كاهش قیمت برای افزایش مشتری ، از سوی عرضه‌كنندگان مواد اجرا می‌شود و به نظر می‌رسد همین معادله درباره شیشه نیز صدق می‌كند.

به طوری كه قیمت شیشه در ماه‌های اخیر كاهشی چشمگیر داشته كه حاصل رقابت تولیدكنندگان آمفتامین‌هایی مانند شیشه با قاچاقچیان تریاك و مشتقات آن، برای قبضه بازار مصرف در ایران است.

عباس دیلمی‌زاده، مدیرعامل انجمن خیریه تولدی دوباره، در توضیح شگرد قاچاقچیان مواد مخدر برای قرق كردن بازار مصرف می‌گوید: اواخر سال 86 قیمت هر سوت شیشه از 4000 تا 10‌هزار تومان صعود كرد، اما هم‌اكنون با كاهشی قابل توجه به 7000 تومان رسیده است كه همین روند نوسان قیمت را می‌توان درباره كراك و هروئین نیز در گذشته مشاهده كرد.

به گفته این تحلیلگر آماری حدود 6 سال پیش كه قاچاقچیان، شیشه را برای نخستین بار به بازار مصرف ایران عرضه كردند، قیمتی بسیار بالا داشت و مختص اقشار مرفهی بود كه برای فرار از انگ اعتیاد، شیشه مصرف می‌كردند چون تولیدكنندگان آن شایع كرده بودند كه به دلیل آمفتامینی بودن تركیب شیشه امكان اعتیاد به آن وجود ندارد.

دیلمی‌زاده می‌افزاید: شواهد نشان می‌دهد افت قیمت 30 درصدی كنونی شیشه برای گسترش طیف مصرف‌كنندگان آن از اقشار مرفه به اقشار با درآمد متوسط و پایین است.

شیشه روی موج شایعه

از دیدگاه فرزین رحیم نظری، مشاور دبیركل ستاد مبارزه با مواد مخدر از دیگر دلایل گسترش طیف مصرف‌كنندگان شیشه، ایجاد شایعات غیرواقعی درباره آن است.

به اعتقاد او، ترویج شایعات غیرواقعی درباره انواع جدید مواد مخدر و تغییر نام آنها یكی از شگردهای توزیع‌كنندگان كلان مواد مخدر برای جذب مشتری است كه بهترین مثالش نگاهی به چگونگی شیوع كراك در ایران است.

این مخدر ابتدا به عنوان برگ كوكائین در اختیار معتادان قرار گرفت سپس چیستی واقعی آن به عنوان هروئین با خلوص بالا آشكار شد.

شیشه نیز ابتدا با نام‌هایی چون آیس، مت، یخ و كریستال وارد بازار شد و توزیع‌كنندگانش اطلاعاتی نادرست را درباره‌اش شایع كردند كه از آن جمله می‌توان به دروغ بزرگ عدم اعتیاد به آن حتی پس از چند بار مصرف، افزایش میل جنسی یا بی‌خطر بودنش در كاهش وزن سریع در بدنسازی اشاره كرد.

سلطان را بشناسید

دكتر رابرت فرنام، روان‌پزشك و متخصص در ترك اعتیاد با معرفی شیشه به عنوان یكی از انواع آمفتامین‌های محرك اعصاب، می‌گوید: شیشه مخدری است كه هم از لحاظ روانی و هم از لحاظ جسمی فرد را وابسته می‌كند، اما اعتیاد روانی آن قوی‌تر است.

او در خصوص خاصیت انرژی‌زایی غیرطبیعی شیشه هشدار می‌دهد: انرژی‌زایی شیشه، كاذب و بسیار خطرناك است. فرد پس از مصرف تا حدود 72 ساعت بشدت بی‌خواب می‌شود و نیاز بدن به انرژی به حدی افزایش می‌یابد كه ممكن است بافت‌های حیاتی آسیب ببینند.

توهم بویژه توهم پرواز كه اغلب منجر به سقوط مصرف‌كنندگان از بلندی می‌شود، بی‌ثباتی در رفتار، افزایش فشارخون، قفل شدن فك‌ها، رفتارهای پرخاشگرانه و كاهش قدرت تصمیم‌گیری نیز همگی از جمله عوارض مصرف شیشه هستند، اما آن وجه از مضرات شیشه كه اطرافیان فرد معتاد به آن را تهدید می‌كند، جنون سوءظن است و این همان ویژگی شیشه است كه آن را به سلطان صفحه حوادث بدل كرده و قتل فرزند، همسر یا حتی غریبه‌ها به دست معتاد را رقم می‌زند.

این متخصص، باور غلط افزایش میل جنسی به واسطه مصرف شیشه را نیز رد می‌كند: میل جنسی با شیشه به هیچ وجه افزایش نمی‌یابد، ولی فرد در قضاوت دچار اختلال می‌شود و به همین دلیل امكان دارد به رفتارهای جنسی پرخطر دست بزند.

فرنام درباره بیماری‌های روانی به وجود آمده در معتادان به شیشه می‌گوید: عدم تعادل رفتاری در اولین مصرف شیشه، ممكن است از 12 تا 48 ساعت باقی بماند و فرد در این مدت به كارهایی دست بزند كه هرگز در حالت طبیعی مرتكب آنها نمی‌شده است، اما وقتی مصرف به مدت طولانی انجام شود علائم بیماری‌های روانی مانند توهم، پرخاشگری و سوءظن در فرد ظاهر خواهد شد كه ممكن است به جنایت منجر شود.

این درد دارو ندارد

هیچ دارویی برای درمان معتادان به شیشه وجود ندارد و متادون و شربت تریاك یا داروهای روان‌پزشكی كه برای درمان انواع دیگر معتادان استفاده می‌شوند، بر معتادان به شیشه بی‌اثر هستند.

هنوز الگوی درمانی واحدی برای درمان این گروه از معتادان از سوی مراجع درمانی تعیین نشده است و به گفته فرنام، روش‌های درمان در مراكز گوناگون شبیه شیوه آزمون و خطا شده است.

راه‌های قابل اعتمادتری كه امروزه برای درمان معتادان به كار می‌روند معمولا بر درمان‌های روان‌شناختی و پیشگیری از عود مصرف متمركز هستند، با این حال به اعتقاد این روان‌پزشك هنوز شیوه درمانی یاد شده برای گروهی از پزشكان متخصص در ترك اعتیاد ناشناخته است.

این پژوهشگر در حوزه ترك اعتیاد با ابراز نگرانی از افزایش تعداد مصرف‌كنندگان كه بسیاری از آنها زیر 20 سال دارند پیش‌بینی می‌كند: مصرف شیشه در چند سال آینده افزایشی تصاعدی خواهد داشت و با توجه به این روند، كارشناسان حوزه ترك اعتیاد باید هرچه سریع‌تر خود را برای استفاده از روشی تخصصی و واحد در ترك معتادان به این مخدر تجهیز كنند.

خیابان00 کارتن و خواب

به گزارش خبرنگار «اجتماعی» ایسنا،دبیركل ستاد مبارزه با مواد مخدر، با بیان این كه باید مدلی عرضه كنیم كه جمعیت درگیر سوءمصرف مواد مخدر را از طریق كاهش ورودی، كاهش آسیب و افزایش خروجی كوچك كنیم، با تاكید بر بازتوانی و كمك به اشتغال معتادان، گفت: فكر می‌كنیم، معتاد آن‌هایی هستند كه روی مقوا و در خیابان خوابیده‌اند، این در حالی است كه شاید تعداد این دسته از معتادان 40 تا 50 هزار نفر باشد و 80 تا 90 درصد معتادان توانایی كار و امكان فعالیت دارند كه باید برای آن‌ها این امكان را ایجاد كنیم.

دكتر اسماعیل احمدی‌مقدم در مراسم اختتامیه ششمین جشنواره‌ی معرفی آثار مكتوب برتر در زمینه‌ مبارزه با مواد مخدر و سوءمصرف آن كه امروز در محل مجموعه‌ فرهنگی شقایق برگزار شد، اعتیاد به مواد مخدر را پایه سایر آسیب‌های اجتماعی از جمله طلاق، دزدی، فرار و غیره خواند و با اشاره به بازگرداندن معتادان به چرخه‌ زندگی اجتماعی، از وجود یكسری قوانین حاكم در جامعه همچون استخدام نكردن پسری كه پدرش معتاد است، انتقاد كرد.

وی با استناد به تحقیقات صورت گرفته، مهم‌ترین دغدغه و نگرانی موجود در جامعه را مواد مخدر عنوان و تصریح كرد: مخدرهای سنتی برای مردم شناخته شده است، اما مخدرهای جدید كه حتی برخی از آن‌ها چاشنی مواد غذایی هستند، افراد را ناخواسته گرفتار می‌كنند، بنابراین باید رصد علمی و دقیقی در این زمینه صورت گیرد.

دبیركل ستاد مبارزه با مواد مخدر ادامه داد: به عنوان مثال دانشجویان برای تمركز حافظه در شب امتحان از قرص استفاده می‌كنند و یا آن كه برخی ورزشكاران با استفاده از داروهای دوپینگی و نیروزا ناخواسته در دام اعتیاد می‌افتند.

احمدی مقدم با بیان این كه نگاه ستاد به مقوله‌ مواد مخدر، از نگاه صرفا مقابله با عرضه، خارج و واقع‌گرایانه شده است، گفت: چرا كه می‌بینیم در مخوف‌ترین زندان‌ها نیز مواد مخدر وجود دارد.

وی ادامه داد: هر چند احساس ناامنی از اعتیاد در راستای ارائه‌ آموزش‌ها كمتر و 10 تا20درصد بهبود یافته است، اما هنوز جا دارد كه مردم نگران این موضوع باشند.

عامل بروز یا شدید 50 بیماری است سیگار

هموطن-برخی كالاها در كنار سوددهی برای صاحبان خود، ضرر و زیان‌هایی را به افراد جامعه تحمیل می كنند كه سیگار نمونه بارز آن است. بیش از 50 نوع بیماری به طور مستقیم در اثر سیگار به وجود می‌آید یا سیگار عوارض آنها را دو چندان می‌كند. همچنین افرادی كه به صورت تحمیلی در معرض دود سیگار قرار می‌گیرند به ضررها و زیان‌های آن آگاه نیستند و در این زمینه می توان گفت زنان گاهی بیشتر از همسران سیگاری در معرض سرطان قرار می‌گیرند.

25 تا 27 درصد مردان و 4 درصد زنان ایرانی سیگاری هستند
وی با استناد به آخرین آمارهای ارائه شده در زمینه مصرف سیگار گفت: 25 تا 27 درصد مردان بالای 15 تا 16 سال و همچنین زنان 5/3 تا 4 درصد زنان در كشور سیگار می‌كشند. همچنین هر چند سطح سواد در قشر جوان و تحصیلكرده افزایش یافته است مصرف سیگار به ویژه در زنان تحصیلكرده افزایش می‌یابد. جایگزین كردن چیزی به جای سیگار در باور زنان نسبت به مردان بسیار سخت تر است.
15 درصد ایرانی‌ها سالی 55 تا 60 میلیارد نخ سیگار دود می‌كنند
سه هزار و 300 میلیارد تومان، زیان مستقیم و غیرمستقیم استعمال سیگار از سوی 10 میلیون ایرانی
وی تصریح كرد: در مجموع حدود 15 درصد از كل جمعیت كشور یعنی 10 میلیون نفر سیگار می‌كشند. میزان مصرف سیگار سالانه 55 تا 60 میلیارد نخ است. به طور متوسط هر نخ سیگار در كشور حدود 20 تومان است به این ترتیب سالانه مردم هزار و 100 میلیارد تومان خرج سیگار می‌كنند. این در حالی است كه دو برابر این رقم سالانه توسط دولت صرف هزینه‌های درمان بیماری‌های ناشی از مصرف سیگار است.
متوسط مصرف سیگار در دانشجویان سال‌های آخر بیش از سال اولی‌هاست
میزان مصرف سیگار در دانشجویان پزشكی بیشتر از دیگر گروه‌هاست
ماماها بیش از دیگر گروه‌های پزشكی سیگار می‌كشند
دكتر مسجدی در پاسخ به سوال خبرنگاری مبنی بر اینكه چرا با افزایش سطح دانش افراد این معضل نیز افزایش پیدا می‌كند افزود: مركز تحقیقات كنترل دخانیات در این زمینه اقداماتی را انجام داده است. طی یك مطالعه در دانشگاه‌ها مشخص شد هنگام ورود دانشجویان به دانشگاه متوسط مصرف سیگار میان آنها با سطح جامعه تفاوت دارد این در حالی است كه در سال آخر تحصیلی این افراد میزان مصرف سیگار در آنها افزایش یافته است. متاسفانه میزان مصرف سیگار در گروه های پزشكی بیشتر از دیگر گروه‌هاست همچنین با مطالعه در سطح پزشكی كشور مشخص شده كه ماماها بیش از دیگر گروه‌های پزشكی سیگار می‌كشند. این موضوع مقداری به بعد فرهنگی مربوط است، مقداری هم ناشی از تبلیغات كاذب است كه مبنی بر اینكه سیگار كشیدن سبب ایجاد شخصیت برای فرد می‌شود.
فضا برای اجرای قانون جامع كنترل و مبارزه با دخانیات در جامعه فراهم نیست
وی با اشاره با بیان اینكه ایران دومین كشور دنیا به لحاظ دارا بودن قانون جامع كنترل و مبارزه با دخانیات است افزود: در مطالعه‌ای در سطح شهر تهران مشخص شده كه كمتر از چهار درصد مردم از این موضوع با اطلاع هستند. این در حالی است كه فضا برای اجرای قانون در جامعه فراهم نیست. در این زمینه مردم از پشتوانه‌های اصلی اجرای قانون هستند و بنابراین در صورتی كه فرهنگ قانون مداری در كشور نهادینه شود بسیاری از معضلات امروزی جامعه در رابطه با مصرف دخانیات برطرف می‌شود. در صورتی كه از 55 میلیارد نخ مصرف سالانه سیگار ده درصد كم شود می‌توان یك برنامه مفصل تلویزیونی درمورد سیگار و مواد دخانی را راه اندازی كرد.
وی گفت: وزارت بهداشت در جهت تدوین آیین نامه‌هایی برای كنترل و مبارزه با دخانیات تلاش خود را انجام می‌دهد اما برای اجرای این آیین نامه‌ها این وزارت خانه یكی از یازده بازیكن تیم فوتبال است. بر این اساس ركن دیگر در اجرای این آیین‌نامه‌ها رسانه‌ها و مطبوعات هستند.
دكتر مسجدی با بیان اینكه كلینیك‌های ترك سیگار در سطح كشور راه اندازی شدند و اغلب به صورت رایگان خدمات خود را ارائه می‌دهند با اشاره به مطالب مطرح شده در خصوص تاسیس كارخانه سیگار خارجی در ایران افزود: شركت دخانیات در مورد تولید، مصرف و واردات دخانیات در كشور وظایفی را بر عهده دارد و در عین حال به حال خود رها نشده و وظایف آن در قالب برنامه و قوانینی مدون مشخص شده است. بر اساس قانون، باید به سمتی حركت كنیم كه در دراز مدت مصرف دخانیات در كشور ریشه كن شود بنابراین شركت دخانیات نیز باید با هماهنگی ستاد كشوری كه از ارگان‌های مختلف تشكیل شده، عمل كند. بر این اساس هر اقدام شركت دخانیات باید به تصویب این ستاد كشوری برسد.
نسبت مردان سیگاری به زنان 6 تا 7 برابر است
همسران مردان سیگاری، قربانیان دود سیگار
وی با اشاره به آخرین آمار مرگ و میر در اثر دخانیات گفت: بر اساس آخرین آمار سالانه حدود 60 هزار نفر به علت مصرف دخانیات و بیماریهای ناشی از آن جان خود را از دست می‌دهند، بنابراین معاونت سلامت وزارت بهداشت و تمام سازمان‌های مسئول باید با جمع بندی بتوانند آمارهای دقیقی به منظور برنامه ریزی بهتر ارائه كنند.
از آنجا كه نسبت مردان سیگاری به زنان 6 تا 7 برابر است انتظار این است كه مرگ و میر ناشی از سیگار در میان مردان بیشتر از زنان باشد. این در حالی است كه علی رغم اینكه سه تا چهار درصد زنان سیگار می‌كشند اما به علت این كه زنان بیشتر در معرض دود سیگار هستند تعداد بیشتری از زنان سالانه جان خود را به علت سیگار از دست می‌دهند بر این اساس حفاظت از برابر دود و همچنین ممنوعیت مصرف دخانیات در اماكن عمومی یك حق قانونی است.
تصاویر بهداشتی، نیمی از بدنه پاكت‌های سیگار را می‌پوشانند
وی در ادامه با اشاره به درج ناهنجاریهای سیگار در پاكت های سیگار گفت: آیین نامه درج این تصاویر بهداشتی تصویب شده و تصویر این پیام‌ها نیز انتخاب شده است. بر این اساس این ناهنجاریها باید حداقل 50 درصد بدنه پاكت سیگار را بپوشاند.
دكتر مسجدی با اشاره به جمع آوری دوباره قلیان‌ها گفت: جمع آوری دوباره قلیان‌ها از طرف جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات پیشنهاد شده و ممنوعیت آن در اماكن عمومی و مكانهای فرهنگی به تصویب كمیسیون فرهنگی دولت رسیده است اما به دلیل جا به جایی‌ها در وزارت كشور هنوز اجرا نشده و در انتظار ابلاغ وزارت كشور هستیم. این در حالی است كه بسیاری از كارها را بدون این‌گونه ابلاغ‌ها انجام داده‌ایم؛ چرا باید منتظر ماند تا سیل افراد را ببرد!
با قلیان اكسیژنی و سایر شبه قلیان‌ها مخالفیم!
دبیرجمعیت مبارزه با دخانیات در ادامه با اشاره به جایگزین كردن قلیان‌های اكسیژنی به جای قلیان‌های معمول امروزی گفت: ما با هر وسیله شبه قلیان كه بتواند انگیزه مصرف را به وجود آورد مخالفیم مواردی مانند قلیان های اكسیژنی یا سیگارهای الكترونیكی جایگزین هایی هستند كه فرایند مصرف را به هم نمی‌زنند و نباید آنها را جایگزین كرد.
وی افزود: امروزه شاید بیش از سیگار قلیان است كه در خانواده‌ها مطرح است. باید این امر به باور مردم برسد كه ترویج قلیان در میان افراد خانواده‌ها سنت شكنی است و با بسیاری از موارد فرهنگی و ملاك‌های خانواده و جامعه ما در تضاد است. در این زمینه لازم است در قهوه خانه‌ها نیز به جای سرو قلیان برنامه‌های فرهنگی و مواد غذایی متنوع عرضه شود.
دكتر مسجدی در پایان با تاكید بر نقش رسانه‌ها و مسئولان در كنترل و مبارزه با مصرف دخانیات در كشور گفت: لازم است كه رسانه‌ها به صورت تخصصی در مسائل اجتماعی وارد شوند.

سیگار نکشید

بر اساس آخرین تحقیقات مایو کلینیک در آمریکا زنان در صورتی که سیگاری شوند مشکل تر می توانند سیگار را ترک کنند. یافته های جدید در این تحقیقات نشان می دهد که زنان برای ترک سیگار مشکلاتی شامل افسردگی ، اضطراب ، تمرکز کم و افزایش وزن داشته اند. این مشکلات موجب شده که احتمال قطع برنامه ترک سیگار در آنها زیاد شود.

در این بررسی عمده افرادی که سیگار را ترک کرده بین چهار تا شش بار اقدام کرده اند. بسیاری از زنان پس از افزایش سه تا پنج کیلو تصمیم به سیگار کشیدن گرفته اند.
پاتریک دراپر یکی از کارشناسان ترک سیگار در این مرکز گفت :" مردم باید بدانند که باید از اقدامهای گذشته خود درس بگیرند. تنها راه ترک سیگار تلاش مکرر است ."
اعتیاد دو نوع وابستگی دارد. وابستگی فیزیکی در سیگار به شدت وابستگی روانی آن نیست . کارشناسان معتقدند افرادی که قصد ترک سیگار را دارند باید از کمک دیگران استفاده کنند.
دراپر می گوید:" تاریخ و دوره مشخصی را برای ترک سیگار انتخاب کنید و تصمیم بگیرید که بین یک تا دو ماه آینده اقدام کنید.
داروها می توانند کمک کننده باشند. استفاده از برچسبهای نیکوتین ، آدامسهای حاوی نیکوتین و روشهای دیگر می توانند تمایل به مصرف نیکوتین را کمتر و احتمال ترک سیگار را دو برابر کنند.
استفاده از داروهای ضدافسردگی شامل بوپروپیون و یا وارنیکلین می توانند علائم قطع سیگار را کمتر کنند.
کارشناس آمریکایی می گویند با یک کارشناس ترک سیگار مشورت کنید و کمک و حمایت دوستان و خانواده را فراموش نکنید.

نورچیزک و تمچیزک

معاون وزیر بهداشت گفت: فقط 3 داروی نالتكسون، بوپرنورفین و متادون برای ترك اعتیاد در ایران مجاز است، هر فرآورده دیگری كه برای این منظور استفاده شود، غیر مجاز و خطرناك است به خصوص نورجیزك و تمجیزك كه یك فرآورده تقلبی حاوی هروئین و كورتن است و مصرف آن موجب مرگ می‌شود.
رسول دیناروند در گفت‌و‌گو با خبرنگار اجتماعی فارس، افزود: در سال‌های اخیر شاهد توسعه پروتكل‌های درمان و ترك اعتیاد در كشور بوده‌ایم.

در زمان حاضر 3 روش درمان دارویی برای ترك اعتیاد از سوی وزارت بهداشت به تصویب رسیده است كه شامل پروتكل درمان با نالتكسون، پروتكل درمان با متادون و پروتكل درمان اعتیاد با بوپرنورفین است.
وی گفت:‌ البته در طول درمان و حین سم زدایی از داروهای ضد درد، ضد هیجان و ضد افسردگی دیگری هم استفاده می‌شود اما داروهای اصلی و مجاز ترك اعتیاد برای جبران عوارض قطع فرآورده‌ اعتیاد‌آوری كه مصرف آن قطع شده در ایران فقط همین 3 داروست كه در مراكز رسمی و مجاز ترك اعتیاد صاحب مجوز از وزارت بهداشت یا بهزیستی بر اساس پروتكل‌های ابلاغ شده استفاده می‌شوند.
وی اضافه كرد: شربت تریاك هم هنوز جزء پروتكل‌های مجاز درمان اعتیاد نیست اما اگر در كمیته مربوطه آن در وزارت بهداشت تائید شود و مجوز بگیرد، ممكن است در آینده این فرآورده نیز برای ترك اعتیاد در دسترس قرار گیرد.
دیناروند هشدار داد: با این وجود در كنار مراكز رسمی و مجاز، مراكز غیر مجاز زیادی برای ترك اعتیاد در كشور وجود دارد، متاسفانه چون اعتیاد در كشور ما یك پدیده جدی است و افراد زیادی گرفتار آن هستند، بازاری هم برای كسانی كه به دنبال سوء استفاده هستند به وجود آمده است.
وی گفت: مراكز غیر مجاز و غیر رسمی زیادی برای ترك اعتیاد در سراسر كشور به وجود آمده‌اند كه حتی گاهی پزشكان هم در كنار غیر پزشكان در این مراكز فعالیت دارند و شیوه‌های مختلف و غیر علمی درمان اعتیاد را از قبیل روش‌های درمان گیاهی و درمان‌های دارویی و غیر دارویی و كارهای متعدد دیگر را تبلیغ و اجرا می‌كنند.
معاون غذا و داروی وزارت بهداشت تاكید كرد: استفاده از فرآورده‌های قاچاق و تقلبی برای ترك اعتیاد و تبلیغات ماهواره‌ای برای این كار قطعاً پدیده‌هایی است كه مورد تائید وزارت بهداشت نیست.
وی اضافه كرد: نمونه این موارد استفاده از نورجیزك و تمجیزك است كه در ظاهر به عنوان بوپرنورفین تزریقی برای ترك اعتیاد معرفی می‌شوند اما میزان بوپرنورفین این مواد بسیار كم است،‌ مقدار زیادی از مواد تشكیل دهنده این 2 فرآورده قاچاق هروئین است، بخش زیادی هم كورتن دارد كه از مرزهای شرقی و ارد كشور می‌شود.
وی گفت: معتادانی كه از برای ترك اعتیاد از نورجیزك و تمجیزك استفاده می‌كند به علت وجود هروئین فراوان در آن احساس سرخوشی و نشئگی می‌كند به همین علت از آن استقبال می‌كند، كورتن موجود در این فرآورده نیز در ابتدا اشتهای فرد را زیاد می‌كند، فرد چاق می‌شود و آثار بهبود ظاهری آن در سر و صورت معتاد نمایان می‌شود اما این علایم نشانه افزایش میزان كورتن در بدن فرد معتاد است، نشانه بهبود و درمان نیست و اگر ادامه پیدا كند منجر به مرگ فرد معتاد می‌شود.
دیناروند افزود:‌ 30 نفر از معتادانی كه دچار عوارض خطرناك مصرف نورجیزك و تمجیزك شدند در مركز غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی ارجاع شدند كه متاسفانه برخی از آنها نیز به علت همین عوارض فوت كردند.
وی گفت: میزان مرگ در بین معتادان تزریقی بسیار بالاست اما نمی‌توان به دقت معلوم كرد كه علت مرگ این افراد چه بوده است، زیرا ممكن است فرد بر اثر اعتیاد و عوارض آن فوت كند یا دچار انواع عفونت به خصوص عفونت‌های ویروسی شود یا بر اثر تزریق تمجیزك و نورجیزك فوت كند.
وی ادامه داد: نورجیزك و تمجیزك داروی ترك اعتیاد نیست. این دو فرآورده 100درصد قاچاق و تقلبی هستند، حتی بوپرنورفین مجاز تزریقی نیز برای ترك استفاده نمی‌شود و چون یك مسكن است در اختیار مراكز ترك اعتیاد قرار نمی‌گیرد. برای ترك اعتیاد از بوپرنورفین خوراكی در مراكز ترك اعتیاد استفاده می‌شود و در مراكز ترك اعتیاد نیازی به بوپرنورفین تزریقی نیست.

دانستنیها در مورد الکل

---

با سلام

الکل فاقد مواد مغذی است و یک گرم آن 7 کالری انرژی تولید می کند که در مقایسه با پروتئین و کربوهیدرات انرژی زیادی است، با این تفاوت که کربوهیدرات و پروتئین برای رشد و سلامتی بدن موثر و مفید هستند. یک گرم پروتئین یا کربوهیدرات 4 کالری و یک گرم چربی 9 کالری انرژی تولید می کند.
براساس مطالب سایت (www.tcada.state.tx.us) باید بگویم که 20 درصد الکل در معده جذب می شود و بقیه آن توسط روده کوچک جذب می شود. مولکول های الکل توسط جریان خون به سلول های تمام اندام های بدن می رسند وقتی که کسی با معده خالی الکل می نوشد، سریعاً جذب خون می شود. بدن غلظت های بالای الکل را به راحتی جذب می کند.
1- بعد از نوشیدن الکل فرد حالت خمودی پیدا می کند و پرحرفی می کند که معمولاً بعد از دفع آن از بدن فرد حالت خواب آلودگی پیدا می کند و سپس به حال عادی خود بر می گردد. بعضی افراد برای اینکه بیشتر در حالت مستی باقی بمانند، مقدار بیشتری الکل می نوشند.
2- اگر فردی بعد از نوشیدن الکل، بیدار نشد ( یعنی حالت بیهوشی پیدا کرد ) یا به سختی نفس می کشید، بایستی سریعاً او را به پزشک رساند.
3- نوشیدن مقدار زیادی الکل در مدت زمان کم، باعث می شود مراکز کنترل تنفس در مغز از کار بیفتند و فرد ناگهان بیهوش شود یا بمیرد.
4- وقتی فرد هوشیاری خود را از دست می دهد و مست می شود، بدن همچنان الکل را جذب می کند تا جایی که مقدار الکل در خون به حد خطرناکی می رسد و می تواند باعث مرگ فرد در خواب شود. به همین دلیل هیچ وقت فرد مست خواب آلود را تنها نگذارید و مواظب وضعیت او باشید.
5- اگر الکل با سایر داروها بخصوص داروهای خواب آور مصرف شود، برای بدن بسیار خطرناک است.
6- بیشتر الکل مصرفی در کبد متابولیزه می شود و سپس دفع می شود. اگر فردی بیشتر از ظرفیت کبد خود ( برای متابولیزه کردن الکل ) الکل بنوشد، این الکل اضافی در خون و سایر بافت های بدن تجمع پیدا می کند که برای بدن بسیار خطرناک است.
مصرف الکل به مقدار زیاد و حتی مقدار کم برای مدت طولانی باعث از کار افتادن سلول های کبدی و تخریب آنها و بروز بیماری سیروز کبدی می شود که بیماری بسیار خطرناک و کشنده ای است. همچنین باعث بروز سرطان کبد نیز خواهد شد. همچنین به مرور به سلول های مغزی نیز آسیب می رساند، طوریکه فرد قادر به تنفس عادی و حفظ تعادل خود نخواهد بود.
در سایت (www.d12.com) نیز ذكر شده که الکل روی تمام قسمت های بدن اثر می گذارد که شامل موارد زیر است:
1- مغز: الکل خواب آور و مست کننده است و مستقیماً روی سلول های مغزی تاثیر می گذارد. باعث عدم هوشیاری ، تلوتلوخوردن فرد و زدن حرف های نامربوط می شود. مقدار زیاد الکل باعث بیهوش شدن فرد یا حتی مرگ او می شود.
2- چشم ها: باعث تاری دید می شود.
3- قلب: الکل باعث افزایش کار قلب می شود (بیشتر از حد معمول و توان). همچنین باعث ضربان نامنظم قلبی و افزایش فشار خون نیز می شود.
4- کبد: باعث مسمومیت کبد می شود. مصرف طولانی مدت آن باعث خوابی بیش از حد و از کار افتادن کبد می شود.
5- معده و لوزالمعده : الکل باعث تحریک و آزار سیستم گوارش می شود. باعث تهوع و بروز زخم های گوارشی می شود.
6- کلیه ها: باعث می شود کلیه ها نتوانند تعادل مایعات و املاح بدن را حفظ کنند.
7- رگ ها و سرخرگ ها: الکل باعث گشادی رگ های بدن می شود. در نتیجه باعث سردرد و کاهش دمای بدن می شود.
8- خون : الکل باعث کاهش تولید سلول های (گلبول های) خونی می شود و در نتیجه باعث بروز کم خونی یا عفونت می شود.
9- عضلات : باعث ضعیف شدن عضلات می شود، از جمله ضعیف شدن عضله قلبی که باعث می شود قلب به درستی خون را پمپ نکند.

مرفین

در سال 1804 م. اولین الكالوئید تریاك – كه شناخته شد – مورفین(morphine) نامگذاری كردند كه از كلمه مورفئوس (Morpheuse)خدای رویای یونان باستان مشتق شده بود . از سال 1850م. كه سرنگهای تزریقی زیر جلدی به بازار آمد ، استفاده از آن گسترش بیشتری پیدا كرد.مورفین از تریاک استخراج میشود و یا مستقیما از ساقه خشخاش بدست می آید و به صورت پودری کریستالی به رنگ قهوه ای روشن و یا سفید می باشد.

مورفین به اشكال قرص، كپسول، پودر یا محلول عرضه می شود و از طریق خوراكی، كشیدن از راه مجاری تنفسی و تزریق زیر پوستی و داخل سیاهرگی مورد استفاده قرار می گیرد.شروع مصرف ‹‹ مورفین ›› را متخصصان به ‹‹ ماه عسل ›› تعبیر می كنند. زیرا ‹‹ مورفین ›› تمام احساسها را تغییر می دهد، و به تجربه های اداركی، خلقی و حسی و اساساً ارتباطات شخص با دنیای خارج، ظاهر دلنشینی می بخشد. این لذت در ابتدا در مورد احساسات داخلی نامشخص، بسیار شدید است.

كاركرد ذهنی در سطوح بالا مانند قدرت استدلال نه تنها دچار اشكال نمی گردد، بلكه عملكرد آن با شور و هیجان زیاد توأم است. البته پس از مدتی مصرف، عادت پدیدار می گردد و شخص به ناچار مقدار مصرفی خود را افزایش می دهد.

اضطراب كه خود جزئی از درد و رنج وابسته به كمبود احتمالی در اعتیاد است، سبب می شود كه شخص علاوه بر افزایش مقدار مصرفی خود، فواصل مصرف را كاهش داده و به این شكل از بروز علائم كمبود و اضطراب احتمالی جلوگیری نماید.

البته افرادی هستند كه مصرف روزانه خود را بدون افزایش قابل ملاحظه ادامه می دهند، و زندگی خود را براساس ریتم سرنگ ها قرار داده و به كار و زندگی معمولی خود مشغول می باشند. اما افراد دیگر قادر به تداوم كار و فعالیت نبوده و دائماً درپی بالا بردن مقدار مصرفی و پر كردن سرنگ های بعدی هستند.

اختلاف مورد اشاره مربوط به سازمان روانی – شخصیتی فرد و قدرت او در كنترل تمایلات و ارضا آن است. اما در اكثر موارد، اعتیاد به مشتقات ‹‹ تریاك ›› به طور عام و به ‹‹ مورفین ›› به طور خاص، موجب زوال سریع فیزیكی ، روانی و اجتماعی می گردد، و افرادی كه قدرت ذهنی خود را حفظ كرده اند، رنج فراوان می كشند. زیرا دیگر از ماه عسل خبری نیست، بلكه فقط لحظات پر اضطراب و سختی وجود دارد كه شخص به پركردن سرنگ فردای خود می اندیشد.

مرفین به صورت امروزی برای از بین بردن درد از قرن 19 م. سابقه دارد و از حیث طبقه بندی فارماكولوژی، تضعیف كننده سیستم مركزی اعصاب می باشد

انواع مخدر

بیشتر از قسمت های فوقانی برگ ها، گل و تخمكهای شكفته شده بوته شاهدانه جنس ماده كه بریده و خشك شده تهیه می شود و در رنگهای سبز متمایل به خاكستری و قهوه ای وجود دارد. دارای بوی تند و به صورت كشیدنی در پیپ یا سیگارهای دست پیچ استفاده می شود. نامهای خیابانی آن Potherbs Grass, pot, Weed, Mary Jane و ... می باشد. اثر آن به صورت كشیدنی 2 تا 4 ساعت و در موارد خوردنی 5 الی 12 ساعت طول می كشد. در عین حال كه موجب حالت سرخوشی و كیف می شود، غالبا هوشیاری و خود آگاهی مصرف كننده به هم می خورد و دچار تحریف ادراكات، عدم هماهنگی و توازن، گیجی، افزایش ضربان قلب و تنفس می گردد. فرد مصرف كننده آن تمایل به پر حرفی و خنده های بیش از حد دارد، و این آثار تا چندین ساعت پایدار است، ماری جوانا را – در عین حال كه ماده اعتیاد آور سبك است و حتی آن را مدخل ورود به دنیای مواد اعتیاد آور قوی معرفی كرده اند – باید یك ماده توهم زا به حساب آورد، تحریف ادراك حسی، اختلال درك زمان و مكان، افزایش حساسیت به صدا، افزایش تلقین پذیری، احساس دارا شدن یك درك عمیق تر از معانی اشیا، احساس قدرت بیش از حد، شوریدگی یا اغتشاش فكری، تیرگی، هوشیاری، گیجی، نگرانی، ترس، سرگردانی و توهمات از اثرات و خطرات عمده مصرف این ماده است. در میان افرادی كه مصرفشان خیلی زیاد است میزان اختلالات عصبی و شخصیتی بیش از افراد عادی است. ماری جوانا وابستگی روانی نسبتا خفیفی به دنبال می آورد.
جوانه های ماری جوانا	ماری جوانا در بسته های آجری	گیاه ماری

از برگ تا مرگ

توتون، برگهای خشك شده گیاه تنباكو است كه می تواند به صورت كشیدنی (دود كردن) و احیانا جویدنی در اشكال مختلف سیگار، سیگار برگ، توتون پیپ، قلیان و ... مورد استعمال قرار گیرد. از تركیبات خطرناك سیگار نیكوتین، تار و مونو اكسید كربن است. تنباكو (توتون) در میان قبایل آمریكای شمالی و مركزی در قرن 16 م. كشف گردید. این گیاه مصرف پزشكی ندارد و از نظر طبقه بندی فارماكولوژی موجب تحریك یا تضعیف سیستم مركزی اعصاب می گردد. نامهای خیابانی : Sticks، Cancer (سرطان) ، Nails (ناخن)، Coffin، Weeds (سیگار، تنباكو). گیاه تنباکو اثرات كوتاه مدت: تار و دود سیگار موجب تحریك زیاد نسوج و همچنین ترشحات نایچه ها و بزاق دهان می گردد. تار موجود در سیگار در ریه ها جمع می گردد و موجب ناراحتی های دستگاه تنفسی از جمله برونشیت مزمن، تنگی نفس و آمفیزم ریوی می شود. دیگر از عوارض جسمی مصرف سیگار، افزایش فشار خون و ضربان قلب، گشاد شدن مردمك چشم، كاهش اشتها، اسهال، استفراغ و گیجی است. مسمومیت ناشی از نیكوتین در فرد ایجاد لرزش، استفراغ، اختلالات تنفسی و اغلب فلج شدن دستگاه تنفسی و تشنج شدید می نماید. مونواكسید كربن موجود در سیگار علاوه بر آسیب رساندن به فرد سیگاری به اطرافیان وی نیز همان آسیب را می رساند. یك نخ سیگار كمتر از یك میلی گرم نیكوتین وارد خون می كند. چنانچه 2 یا 3 قطره از نیكوتین خورده شود، موجب مرگ آنی می گردد و این، سمیت زیاد این ماده را می رساند. وقتی كه سیگار خورده شود، نیكوتین به آهستگی در معده جذب می گردد و از این رو است كه اغلب می توان كودكان خردسالی را كه اشتباها سیگاری خورده اند، از مرگ نجات داد. اثرات دراز مدت: تار موجود در سیگار ایجاد سرطان می كند كه رایج ترین نوع آن سرطان دستگاههای هاضمه، ریه، دهان، گلو و حنجره است. علاوه بر آن عوارض جسمی دیگری از جمله اختلالات و بیماریهای تنفسی، بسته شدن عروق و زخم معده بسیار رایج است. سیگار كشیدن موجب تنگ شدن عروق می شود، میزان ویتامین C در بدن را كم می كند، ایجاد زخمهای پوستی كه به كندی خوب و ترمیم می شوند می نماید، درجه مصونیت بدن را در برابر بیماریها كاهش می دهد. تحقیقات نشان می دهد كه هر نخ سیگار 5/5 دقیقه از عمر انسان را می كاهد. كودكان مادران سیگاری در زمان تولد از وزن كمتری برخوردارند و اغلب در خطر نارس به دنیا آمدن قرار دارند و از نظر ذهنی و رشد و نوع رفتار نیز در مقایسه با كودكان مادران غیر سیگاری در سطح پایین قرار دارند. بیشتر افراد سیگاری از نظر فیزیكی و روانی به مصرف دخانیات وابستگی پیدا می كنند

خانواده

اثر اعتیاد بر سلامت روانی فرزندان :

هدف خانواده به عنوان یك جامعه كوچك تربیت و انطباق اجتماعی فرزندان است و این عمل در خانواده هایی با افراد معتاد، دچار ضعف می باشد. پژوهش حاضر با هدف شناخت تأثیر اعتیاد بر سلامت روانی فرزندان انجام گرفته است و سعی نموده است مقایسه هایی بین فرزندان افراد معتاد و فرزندان افراد غیر معتاد صورت دهد برای این كار از مقیاس روان رنجوری (N) آزمون آیزنگ، مقیاس جامعه ستیزی (P) آزمون آیزنگ و میزان اضطراب و نا امیدی استفاده نموده است. در این راستا با روش نمونه گیری خوشه ای از میان كلیه افرادی كه والدین معتاد داشتند در مدارس راهنمایی دخترانه، ۱۵ نفر دانش آموز دارای والدین معتاد و ۱۵ دانش آموز دارای والدین غیر معتاد انتخاب شدند تا تأثیر اعتیاد والدین بر فرزندان سنجیده شود. برای رسیدن به این هدف نیز سه آزمون EPQ‌ (آیزنگ)، اضطراب و نا امیدی به عنوان ابزار تحقیق مورد استفاده قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد كه خانواده یك واحد اجتماعی كوچك ولی حساس است. والدین اولین كسانی هستند كه شخصیت فرزندان را شكل می دهند. محیط خوب باعث رشد افكار فرزندان می شود و محیط بد نیز می تواند عمیق ترین تباهی ها را در فرزندان شكل دهد. در چنین حالتی در صورتی كه والدین دچار آلودگی (به خصوص مواد مخدر)‌ باشند، فرزندان آنها نیز از هر لحاظ آسیب پذیر می شوند. خانواده دارای فرد معتاد محصولی همانند كسالت و بیماریهای روحی– روانی برای فرزندان به بار می آورد؛ روان رنجوری و پریشانحالی فرزندان در این خانواده ها بیشتر است؛ هم چنانكه آنها نسبتاً اضطراب و نا امیدی بیشتری را احساس می كنند. این افراد برای ابتلا به بزهكاری مستعد تر هستند و آینده مناسبی برای خود نمی بینند. بنابراین نسبت به آینده نا امید هستند و یأس و سرخوردگی در آنها نمایان است. پس باید نسبت به این خانواده ها مسوولانه تر برخورد شود و تدابیر مخصوصی اتخاذ گردد.

طعم و عطر خوش = مرگ

  مخدر جوان

ماده مخدر جدید که امروزه درحال گسترش در بین جوانان ونوجوانان است ماده صنعتی به نام پان پراگ است . این ماده که به عنوان ماده خوشبو کننده دهان به فروش می رسد و به صورت مکیدنی و جویدنی استفاده می شو و به شکل پودر ، آدامس و پاستیل به روش می رسد .

نامهای دیگر این ماده در بازار :

راجا ، تایتانیک ، پان عربی ، ویتامین ، ملوان زبل ، پان اسفناج ، گوتکا ، ناس خارجی ف پان پاکستانی

این ماده با عنوان پان (pann) چالیا (chaalia)  گوتکا ( gutkha) نیسوار (niswar) ، در پاکستان ، اندونزی ، مالزی ، فیلیپین ، چین ، تایوان ، ویتنام ، هند تولید می شود .

ترکیبات پان پراگ :

این ماده تشکیل شده است از تنباکو ، آهک ،  خاکستر ، ادویه های معطر ، ساخارین ، اسانس ها ، افزودنی های غیرمجاز

مواد شیمیایی که در پان پراگ استفاده می شود ( آرسنیک ، کربنات ، منیزیم ، سرب ) می باشد .

برای طعم دادن به پان پراگ معمولاً از اسانس نعناع استفاده می شود که استعمال آن راحتترباشد .

درختی به نام آرکا کیتوچی استفاده می شود به این صورت که مصرف دانه آن سبب قرمزی رنگ دهان می شود و این د انه ها در برگ درختی به نام بتل پیچیده می شود وبا افزودن مقداری هیدروکسید کلسیم ، تنباکو ومواد افزودنی به  آن ماده مخدر پان ساخته می شود .

چون برگ این درخت گرانبها است ، سودجویان وتوزیع کنندگان از خاکستر ومواد تقلبی به جای برگ درخت استفاده می کنند .

عوارض جسمی مصرف پان پراگ :

نیکوتین موجود در تنباکوی این مواد باعث زردی رنگ دندان ها وآسیب های جدی به سلولهای مغزمی شود . سرطان دهان ، حنجره ، لثه ، ایجاد عارضه دردستگاه تنفسی و قلب و عروق از دیگر عوارض آن است . با مصرف این مواد ، بزاق دهان افزایش می یابد وخروج مکرر آب دهان مصرف کننده ، سبب ایجاد بیماریهای عفونی مثل سل و هپاتیت می شود .

عوارض روانی مصرف پان پراگ :

از دست دادن تعادل رفتاری وحرکتی ، سبکی سر ، گیجی ، شادی کاذب و تشنگی ، ایجاد دلبستگی واعتیاد مهم ترین عارضه مصرف این مواد مخدر صنعتی م یداند وتاکید کرد : براساس بررسی های به عمل آمده از 11 نوع پانهای موجود درسطح استان سیستان وبلوچستان ، شش نوع آن حامل موادمخدر افیونی بوده است .

طبق آمار جهانی پرمصرف ترین مواد به ترتیب درجهان تنباکو ، الکل ، کافئین ، آرکا می باشد .

حداقل 10 درصد جمعیت جهان درکشورهای آسیای جنوب شرق از این دانه استفاده می کنند .

کراک پرمصرف ترین ماده مخدر در بین جوانان

      تعریف کلی کراک :

کوکائین : پودر سفید ونرم وشفاف وکریستالی با طعمی تلخ است که اغلب با پودر تالک یا ملین ها  یا شکر مخلوط می شود .

کراک جدیدترین ماده مخدری است که امروزه توجه جوانان وبسیاری از افراد را به خود جلب کرده است . کراک اصل که در آمریکا و اروپا ساخته می شود از کوکائین ساخته شده است اما همین کراک درآسیا بیشتر همان هروئین غنی شده وفشرده است که اثر بیشتری دارد .

اما کراکی که دربین مافیای مواد مخدر ایران عرضه می شود هروئین غنی شده نیست بلکه در ترکیبات کراک ایران موادی همچون ( نمک آمونیوم – رنگ – قرص های مسکن – صابون کارولین – مرگ موش – داروهای آرام بخش – کورتن بی کربنات سدیم – اسید آمونیاک – اسیدهای دست ساز – قرص های روان گردان – محلول های اسیدی که برای بازکردن مجاری فاضلاب استفاده می شود ( چنته ) موجود است ).

نامهای مختلف کراک درجامعه ( شیرینی candy – بینی nose – خوشبخت ، خوشحال happy – برف snow – گرد و خاک dust ) می باشد.

 

اثرات کوتاه مدت کراک :  

احساس افزایش انرژی – چابکی – سرخوشی زیاد – افزایش ضربان قلب – نبض – تنفس – درجه حرارت بدن – فشار خون – گشادگی مردمک چشم – پریدگی رنگ – کاهش اشتها – تعرق شدید – تحرک وهیجان – بی قراری – لرزش به خصوص در دستها – توهمات شدید حسی – عدم هماهنگی حرکات – اغتشاش دماغی – گیجی – درد پا – فشار قفسه سینه – تهوع – تیرگی بینایی – تب – اسپاسم عضلات – تشنج و مرگ

   اثرات بلند مدت :  

از دست دادن وزن بدن – یبوست – بی خوابی – ضعف جنسی – دپرسیون تنفسی – اشکال در ادرار کردن – تهوع – کم خونی – رنگ پریدگی - تعرق شدید – دردهای شکمی واسهال – اختلالات درهضم و دستگاه گوارش – سردرد – لرزش دستها – پریدن عضلات وسفتی آن – هپاتیت – آب ریزیش دائمی شدید – سوء ظن – گیجی – اختلالات درک زمان ومکان – رفتار تهاجمی – تحریک پذیری شدید – افسردگی – پرخاشگری – تمایل به خودکشی – توهمات – اختلال درحواس ( بینایی – شنوایی – لامسه ) افکار هذیانی – اشتهای کاذب – ناراحتی جدی دماغی وروانی به نام سایکوزو کوکائین

اولین دستگاههایی که در بدن تخریب می شوند ( کبد – طحال – ریه – سیستم گوارش – دستگاه تناسلی – عفونت پوستی ) 

خطرات مصرف کراک :  

کراک از دسته مواد توهم زا بوده ولی به علت غلظت بالای هروئین درآن، مصرف کننده ، با مصرف یکبار ، معتاد می شود .

همچنین هرگونه حالت تحریک ونشاط روحی وجسمی بیشتر حالت لختگی وهرچه حالت پرواز بیشتر حالت سقوط بیشتر خواهد بود واین حالت درکراک بسیار بالاست وبعد از بین رفتن آثار مواد ( احساس خماری – افسردگی شدید ) دیده می شود  

دلیل توزیع بالای آن درجامعه :  

همانطور که می دانید درجامعه از اثرات سوء و شدید هروئین صحبتهای زیادی شده تا جائی که نوعی ترس و ووحشت از مصرف این ماده وجود دارد اما بالعکس به دلیل تبلیغاتی که درباره کراک صورت گرفته است از جمله آنها فروش آسان آن به دلیل پائین بودن قیمتش نسبت به هروئین – مصرف ساده وراحت آن نسبت به سایر مواد ( کراک به دلیل بدون بو بودن و اینکه ظاهری خطرناک ندارد و به ر احتی می توان  آن راپنهان کرد  وهمچنین مصرف  این ماده برای افراد شادی ونشاط ظاهری بالایی دارد هیچ ترس وواهمه ای را ایجاد نکرده بلکه برای جوانان مورد توجه است .  

اثرات روانی کراک :  

1-   شخص درحالات روانی درحرکت است به این معنا که ابتدا بعد از مصرف نشاط وشادی زیادی وبا کم شدن اثر دارو دلتنگی – افسردگی – زودرنجی – بی خوابی وپارانویا درشخص  غلبه می کند .

2-   معتادان به کراک حالات روانی اسکیزوفرنیک – توهم وخطاهای حسی را تجربه می کنند عده ای به دلیل مصرف بالا مبتلا به پارانویا وافسردگی ناشی از مصرف شده ودست به خودکشی وجنابت می زنند . 

تاثیرات فیزیکی مصرف مواد :  

تاثیرات ابتدایی گلودرد مزمن – گرفتگی صدا – تنگی نفس – برونشیت ( ورم نایژه ) نفخ ریه – درشت شدن چشمها ، ضربان قلب چند برابر ،منقبض شدن سریع رگها ، فشارخون بالا ( تشنج سکته  مغزی وقلبی) – کاهش وزن شدید – سوءتغذیه می باشد. 

نکته قابل توجه : دردوسال اخیرالگوی مصرف مواد درکشورما تغییرکرده است ، به ترتیب اولویت : کراک – شیشه – قرصهای روانگردان – تریاک – هروئین – حشیش – الکل می باشند . 

چگونه معتاد به مواد مخدر ( بخصوص کراک ) را بشناسیم ؟ 

1-     جدایی ناگهانی جسمی – روحی فرد از کانون خانواده

2-     تغییر بارز درشخصیت ورفتار

3-     از دست دادن توجه و تمرکز

4-     ناپدید شدن لوازم قیمتی خانه ونداشتن توضیح قانع کننده برای مقدار پول خرج شده

5-     رفت و آمد با افراد یا مشکوک به اعتیاد

6-     آشفتگی چشمگیر

7-     رفتار کینه توزانه با افراد خانواده و دوستان

8-     خواب نامنظم

9-     بی توجهی به آراستگی ظاهر

10- سوءظن شدید

11- بی قراری

12- اضطراب

 

علائم هشداردهنده معتادان به کراک درهنگام برطرف

همدلی

 درذیل چند مورد از تشویقهای معتادان جهت ترک اعتیاد به استحضار شما می رسد :

1-     با تشریح خطرات وعواقب مصرف مواد از فرد معتاد  بخواهید هرچه سریعتر برای درمان اقدام نماید .

2-     برای بیمار توضیح دهید که با ترک اعتیاد عوارض جسمی به تدریج برطرف شده و سلامتی و توانائی وی بازخواهد گشت .

3-     به معتاد اطمینان دهید که به او کمک می شود که با کمترین درد و ناراحتی اعتیاد را کنار بگذارد .

4-     به معتاد اطمینان دهید که درطروت تصمیم قطعی موفق به ترک خواهد شد و مثالهایی از افرادی که موفق به ترک شده اند برای او بیاورید .

5-     برای بیمار توضیح دهید که اگر برای درمان اقدام نکند افراد بیشتری از اعتیاد او مطلع خواهند شد ونزد اطرافیان موقعیت بدتری پیدا میکند .

6-   از معتاد بخواهید تا مشکل خود را با خانواده و نزدیکانش درمیان بگذارد و از نزدیکان وی بخواهید تا با تقویت روابطشان با او روابط فرد معتادرا با دوستان معتادش قطع نماید.

7-     به معتاد اطمینان دهید که درصورت ترک اعتیاد دوستان جدیدی پیدا خواهد کرد و خانواده و اطرافیان اورا درجمع خود خواهند پذیرفت .

8-   درمواردی که فرد قبلاً تلاش کرده مصرف مواد را ترک نماید ، ولی موفق نشده است و به این دلیل احساس ناامیدی می کند به او تذکر دهید که بسیاری از افراد قبل از موقیت کامل دردرمان بارها کوشش کرده و نهایتا موفق می شوند .

9-     با پیشرفت درمان درباره موفقیتهای کوچک با او صحبت کنید و وی را به ادامه کار تشویق نمایید .

 

به خاطر داشته باشید تشویق معتادان برای اقدام به درمان یکی از وظایف مهم ماست .

  ----------------------------------------------

اززمین تا اسمان

    اکستازی، اعتیاد مدرن

توهم زاها چه هستند؟

توهم زاها موادی هستند كه تغییراتی در خلق و ادراك پنجگانه به خصوص بینایی ایجاد می كنند. البته كلیه حس های پنج گانه را تحت تأثیر قرار می دهند.

شناخته شده ترین و قوی ترین توهم زاها عبارت است از ال. اس. دی كه از قارچی انگلی كه روی گیاه " چاودار " زندگی می كند، تهیه می شود. البته به طور مصنوعی نیز قابل تولید می باشد. ال اس دی اشكال مختلف مثل قرص های بسیار كوچك ( نقره ای - خاكستری )، كپسول، پودر و مایع بدون رنگ و بو وجود دارد. یكی دیگر از اشكال رایج ال. اس. دی كاغذهای مربع شكل آغشته به ال. اس. دی محلول در الكل است ( به شكل تمبر )، كه در ابعاد كوچك شش تا هفت میلیمتری و یا تصاویر جالب ( شخصیت های كارتونی، كبوتر و... ) ارائه می شود.

نامهای رایج آن اسید و تریپ می باشد.

از راههای مصرف می توان گفت كه معمولاً به صورت خوراكی مصرف می شود.

توهم زاها اثرات جسمانی و روانی فراوانی دارند كه میتوان از اثرات جسمانی آن به افزایش ضربان قلب و فشار خون و درجه حرارت بدن، گشاد شدن مردمك ها و لرزش دستها اشاره كرد. از اثرات روانی آن هم می توان اختلال در قضاوت، هول، ترس از دیوانگی، خودكشی و... را نام برد.

همچنین خطر بروز جنون و كاهش تمركز در مصرف كنندگان توهم زاها نیز وجود دارد.

دانستنیها

دانستنیها

 

1. سلامتی و امنیت از جمله نعمتهایی هستند که مردم قدر آنرا نمی دانند (پیامبر اکرم(ص) ) .

2. پیشگیری موثر ترین راه مبارزه با اعتیاد است.

3. هفت سین سیگار عبارتنداز: سرفه، سردرد، سرگیجه، سقط جنین، سکته، سرطان، سیه بختی

4. با روشن کردن سیگار چراغ زندگی خویش را خاموش نکنید.

5. زندگی شیرین را با کشیدن سیگار تلخ نکنید.

6. مشکلات زندگی شما با کشیدن سیگار از بین نمی روند پس بدنبال راهها و اقدامات منطقی تری باشید.

7. دوستان ناباب مهمترین عامل اعتیاد نوجوانان، جوانان و عموم می باشد،در انتخاب دوست و هم نشین دقت لازم داشته باشید.

8. اعتیاد به مصرف مواد مخدر یعنی ظلم و ستم به خود، همسر و فرزندان

9.  اعتیاد به مصرف مواد مخدر درخت سرسبز زندگی را به آتش می کشد.

10.  مشکلات زندگی شما با مصرف مواد مخدر از بین نمی روند پس دنبال راهها و اقدامات منطقی تری باشید.

11.  ترک اعتیاد دشوار نیست نیازمند اراده و تصمیم قاطع است .

12. حتی یکبار مصرف مواد مخدر ممکن است مصرف کننده را معتاد سازد  پس «مهارت نه گفتن» را بیاموزید تا از اعتیاد مصون و در امان بمانید.

13. اعتیاد به هر شکل کشنده است. 

تجربه

چگونه فرزندانمان  را از خطر اعتیاد برهانیم ؟

1- گام های نخست

اولین گام مهم  برای پیشگیری و كمك به فرزندان این است كه والدین ، خود به مواد مخدر معتاد نشوند .  این  مربوط به زمانی است كه پدر و مادر هنوز صاحب فرزندی نشده اند . موادی همچون  نیكوتین و الكل  بر روی جنین  به ویژه  در سه هفته نخست بارداری اثرات مخربی بر جای می گذارد . پژوهش ها حكایت از آن دارند نوزادانی كه از مادران معتاد به دنیا می آیند ممكن است در مراحل زندگی ، بیشتر در معرض خطر اعتیاد قرار گیرند.

وانگهی كارشناسان د راین مورد هم عقیده اند كه توجه  مهرآمیز، در شكوفایی خود ارزشمندی ، به طور همیشگی اهمیت دارد و كمبود آن دلیل عمده  پناه بردن به دامن مواد مخدر است . بنابراین پیش  از شروع دوران تحصیل باید رهنمودهای رفتاری خانوادگی چون درستی و شرافت ، انصاف ، عدالت ، احترام به دیگران و رعایت قانون را بنیان نهاد .

2- نخستین درس ها

به محض این كه كودك شما به سنی رسید  كه تا حدی خوب را از بد شناخت ، به وی بفهمانید كه امكان دارد برخی فرآورده ها از آن جمله مواد شوینده  و پاك كننده ها ، هوا پخش ها و داروها سمی باشند .

3- دوران دبستان

بچه های پنج  تا نه ساله از راه تجربه اندوزی چیز می آموزند . در چنین سنینی آنان قادرند از واقعیات  به توهمات و خیالبافی پرداخته و باز به دنیای واقعی برگردند بی آنكه حتی تفاوت این دو را باز شناسند . به هر حال آنچه  را كه می بینند برایشان كاملاً حقیقی و باورنكردنی است .

از نظر كودكان خردسال ، نه گفتار پدران و مادران ، بلكه كردارشان مهم است . چنانچه بچه ها سیگار كشیدن و میگساری پدر و مادر خود را ببینند ، به احتمال زیاد همین راه  را در پیش می گیرند .

4- گزینش های صحیح

حال زمان آن رسیده است كه به فرزندانتان درس تصمیم گیری مستقل و« دنباله رو نبودن » را بیاموزید .

مادر نوجوانی می گوید : من می خواهم به بچه هایم بفهمانم صِرف این كه كسی به آنان می گوید كاری را انجام  دهند دلیل بر درست بودن آن نیست . اگر تردید دارند كه عملی صحیح است یا نه ، حتماً  با فرد مطمئنی  مشورت كنند .

در سال های آخر دبستان  بسیاری از  بچه ها متوجه می شوند كه كدام یك از هم شاگردی هایشان به استعمال دخانیات ، مصرف مواد مخدر و می نوشی روی آورده اند .

5- خطرات بو كشیدن

در سنین بین پنج تا نُه بچه ها با استنشاقی هایی ( بو كشیدنی ها ) سر و كار پیدا می كنند ؛ مانند هوا پخش های تحت فشار شامل رنگ ها ، افشانه های آشپزی یا چسب . در این سن آنها دوست دارند این قبیل مواد فرار را استنشاق كنند تا تغییر حالت را بیازمایند . این حقیقت كه ممكن است  چنین  لذتی زودگذر به آسیب دائمی  مغز و بالاتر از آن به مرگ بینجامد ، به ذهن این خردسالان خطور نمی كند .

یكی از مهمترین آموزش هایی كه پدر و مادرها می توانند در این  سن به بچه ها بدهند این است كه چگونه جواب منفی دهند .

6- راه های گریز

كمك كنید تا فرزندانتان به جاهایی كه احتمالاً  در آنجا ناچار به مصرف مواد مخدر می گردند نروند . اگر یك مهمانی در كار است حتماً بپرسید : چه كس دیگری دعوت شده است ؟ آیا پدر و مادر صاحب خانه درمنزل هستند ؟

مادری می گوید : آخرین چاره این است كه به فرزندانتان بگویید اگر مكان مورد نظر را دل آزار و زجر آور تشخیص  دادند فوراً آنجا را ترك كنند .  وی خاطر نشان می سازد من به فرزندم گوشزد می كنم : اگر در آبریزگاه ( دستشویی ) بوی ماری جوانا یا حشیش و بَنگ به دماغت خورد فوری به دستشویی دیگر برو . به فرزندانتان توضیح دهید كه مواد مخدر چه ضررهایی دارند. . در آغاز دوران نوجوانی ، بچه ها به طور روزافزونی به فیلم های تلویزیونی و مملو از تصاویر مواد مخدر و استعمال  مشروبات الكلی روی می آورند .

دونابل ، هماهنگ كننده مشاركت در هیأت كمیسیون  بزهكاری كخ  و مادر دو بچه غیر معتاد ، آنچه را كه فرزندانش تماشا می كردند  زیر نظر می گرفت ، گوش می داد  و می گفت : فقط گفتن این كه فرزندانمان تصمیم گرفته اند به سینما بروند كافی نیست . من و همسرم می پرسیدیم كه برای دیدن كدام فیلم می خواهید بروید  و در این مورد بررسی می كردیم . این همان كاری است كه ضرورتاً  باید انجام داد . او از لحظات  آموزش  هم سود می جست  به طوری كه می گوید :

مثلا" وقتی كه با تمام اعضای خانواده جلوی تلویزیون نشسته ویك برنامه مبارزه با مواد مخدر را تماشا می كنید ،  این « لحظه حساس »  را سكوی پرتابی  بدانید . شما می توانید  بلافاصله در باره مضرات مواد مخدر و ... با بچه ها سخن بگویید تا جایی كه نه آنان را تحت فشار قرار دهید و نه تهدیدشان كنید . پیام خود را كوتاه و نه موعظه وار به گوششان برسانید ولی بدانید كه انجام پیاپی این عمل ناشدنی است .

راستی شما راجع به اعتیاد چگونه با فرزندانتان صحبت می كنید؟  بهتر است  از هر جا كه می توانید آغاز كنید و از این كه گاه به حرف هایتان توجه نمی كنند ، آزرده خاطر نگردید . مفهوم یك مورد را كاملاً  روشن سازید و بر این موضوع شدیداً تأكید كنید كه اعتیاد خطرناك است و شما نمی خواهید فرزندانتان به دام آن گرفتار شوند .

7- دوره راهنمایی

این دوران شاید آسیب پذیرترین  عهد زندگی نوجوانان باشد كه  طی آن فشار روانی با انتقام جویی و كینه ورزی توأم می گردد . آنان  موهایشان را بلند  می كنند یا ممكن است از ته بتراشند . لباس های عجیب و غریب می پوشند . به موسیقی تند و پرسر و صدا گوش می دهند و هورمون های جنسی شان غلیان می كنند . بچه های در این سن وسال راجع به همه چیز كنجكاوند و مایلند هر چیزی كه آنان را به اصطلاح بی خیال می كند امتحان نمایند.

برای پدران و مادران حیاتی است  كه تمام راه های ارتباطی را باز نگه دارند . اكثر اوقات كه پدر ومادر سرگرم استراحت هستند خیال می كنند  كه بچه ها  به كار خویش مشغولند لیكن نمی دانند كه امكان دارد  این آزادی به فاجعه بدل گردد. والدین عزیز :  سال اول دوران راهنمایی را همچون دوره كودكستان بپندارید . كیف مدرسه بچه ها را بازبینی كنید  . بخواهید تكالیفشان را به شما نشان دهند . بگذارید به طور شایسته مسئولیت های مدرسه جدید خود را بپذیرند .

8- نترسانید ، بلكه آگاهی دهید

اكثر آموزگاران مجرب عقیده دارند كه  اگر  می خواهید  نوجوانان در این دوره در برابر فشارهای روانی  و وسوسه های پیرامونشان پایداری كنند باید "مجهز به اطلاعات باشند" نه "ترسو". متأسفانه  بیشتر پیام هایی كه به نوجوانان داده می شود به قصد ترساندن آنهاست " اگر مشروب بخوری  به الكل معتاد می شوی ، هر كس كه مواد مخدر مصرف می كند آدم نابابی است و...  در این صورت تصور كنید چنانچه آنان با شخصی از آشنایان  برخورد  كنند كه فرضاً  در مهمانی كمی حشیش ، ماری جوانا و یا غیره می كشد و یا بازیكن بسكتبال مشروب خواری  را ببینند كه درعین حال خوب بازی می كند آن وقت چه خواهد شد ؟  این ضد و نقیض گویی ها باعث می شود كه آنها دچار تردید گردند. نوجوانی می گفت : بعد از استعمال  ماری جوانا در یك مهمانی به خانه برگشتم ، پدر و مادرم به حالم پی بردند و گفتند : تو به زودی  معتاد شده و خواهی مرد . آنها اطلاعی از مواد مخدر نداشتند و بی آن كه بخواهند از این موضوع  آگاه شوند به بحث خاتمه داده بودند . امروزه اطلاعات اغلب بچه ها  در باره مواد مخدر بیش از پدران و مادران  است .

آلان لشنر ، مدیر مؤسسه  ملی سوء استعمال مواد مخدر ( ان . آی . دی . ا ) به دنبال این سخن می افزاید : به همین دلیل است كه پدر و مادر باید  بررسی خویشتن را انجام داده و اطلاعات صحیحی در زمینه  مواد مخدر به اطلاع بچه ها برسانند . این اندرز  را بی درنگ آویزه گوش خود كنید:  گفت و گو درباره خطرات دراز مدت بهداشتی با نوجوانانی كه در دوره راهنمایی تحصیل می كنند ، اثر  چندانی ندارد . دلخوشی بچه ها در چنین دوره ای این است كه در نظر همسالان خود خوب جلوه كنند . به آنان خاطر نشان سازید كه سیگار كشیدن به بدبویی دهان و زردی انگشتان می انجامد . یا این كه  اگر می گساری كنند ، احتمالاً  مریض شده و مطرود دوستانشان می گردند .

راوانشناسی اعتیاد

انواع اعتیاد

• اعتیادات مجاز

اعتیادات مجاز عبارتند از : وابستگی و تداوم در مصرف موادی که به عنوان دارو شناخته شده بطور طبیعی یا صناعی بدست می آید و شامل بسیاری از مواد دارویی بویژه آرام بخشها و خواب آورها می شوند که این مواد با تجویز پزشک و یا اغلب خودسرانه مصرف می شوند . اعتیادات مجاز خود به دو دسته تقسیم می شوند . اعتیاد به مواد مخدر طبیی و صناعی به عنواندارو شناخته می شوند و اعتیاد به موادی که تنها از دیدگاه روانی عادت زا هستند و تداوم مصرف را ایجاد می کنند . همانند تنباکو و مشابهین آنها .

اعتیادات به این مواد از ساده ترین تا خطرناکترین عوارض را در معتاد و بطور مستقیم در خانواده و جامعه موجب می گردد . مثل عوارض قلب و عروق ، سرطان در دستگاه تنفس .

• اعتیادات غیرمجاز

اعتیادات غیرمجاز عبارتند از : وابستگی افراد به مصرف همیشگی مواد  و بهره گیری از عواملی که بنا بر قوانین کشوری یا بین المللی غیرمجاز شناخته می شوند . این امر در نتیجه ناپسند بودن مظاهر اعتیاد از دیدگاه پزشکی ، بهداشتی ، روانی و اجتماعی می باشد . علل مختلف اعتیاد عبارتند از : ارضاء هوسها ، زیاده طلبی ، گرفتن انگیزه های احساسی ، احساس یکنواختی ، بیکارگی و وقت گذرانی - فقر ، عدم عدالت اجتماعی و ناهنجاریهای مالی و اقتصادی و بسیار رفاه و عوامل درونی مثل نوسانات فیزیولوژیک و پاتولوژیک یعنی بیماریهای جسمی و روانی بویژه در اشکال مزمن و رنجور کننده و نارسایی اصول پزشکی در مورد تأمین بهداشت جامعه و عدم توان درمان کلیه موجود یکی از دلایل اصلی اعتیاد می باشد .

* ویژگیهای افراد معتاد

فرد معتاد کسی است که اساساً یا از خود و یا از محیط خود و یا هر دو احساس ناخشنودی ، نارضایتی و ناراحتی دارد و در چنین حالت نامطلوبی ناگزیز از مصاحبت و موانست با افرادی که برخلاف او دنیا و را محل مناسبی برای زیستن یافته اند و علی رغم مسائل و مشکلات آن بگونه ای خود را با شرایط زندگی وفق داده اند آن را عقل می کنند . معتادان در توهمات خود یک دنیای صنایی نسبتاً رضایت بخش برای خویش متصورند که نه تنها بر هیچگونه تغییری یا در خود و یا در محیط مبتنی نیست بلکه دنیای خیالی آنان تنها بر اساس حضور مواد در بدنشان و نیاز به آن و رفع آن نیاز استوار است و غالباً آنان از احساس ناامنی ، احساس بی کفایتی ، احساس تنهایی ، نفرت ، نوسانهای افسردگی ، اضطراب شدید و بویژه کششها و تعارضات درون فردی بگونه ای رنج می برند . به هر حال اعتیاد و یک پدیده مخرب اجتماعی است زیرا اثرات نامطلوب و عواقب وخیم آنها تنها دامنگیر شخص معتاد نمی شود بلکه همه افراد را که بگونه ای با آنان وابستگی و ارتباط نزدیک دارد فرا می گیرد . مخصوصاً که فرد معتاد مسئول اداره یک خانواده و در نقش هم پایه نیز باشد .

* اثرات دارویی مواد مخدر

مصرف مواد مخدر و دیگر ترکیبات اعتیاد آور بعلت اثرات دارویی ویژه خود تغییراتی در سطح فیزیولوژی و بیولوژی شخصی بوجود می آورد که قسمت مهم این تغییرات بر روی سلسله اعصاب مرکزی و محیطی انجام می گیرد و نتیجتاً بر روی حالات جسمانی - روانی فرد اثر می گذارد و شخص مواجه با تجاربی در تداوم از اهمیتی خاص برخوردار خواهد بود و مهمترین این تغییرات عبارتند از : تسکین موقت آلام روحی مانند : اضطراب ، افسردگی و بی قراری و تسکین موقت دردهای جسمانی  احساس رضایت و آرامش درونی موقت و تشدید موقت و میزان هوشیاری بگونه های غیرقطی و چون اغلب معتادین قبل ازاینکه به اعتیاد روی آورند با مشکلاتی متعدد مانند اضطراب ، افسردگی ، بی قراری و تضادهای گوناگون مواجه بوده اند لذا مصارف اولیه مواد مخدر ممکن است در کوتاه مدت سبب تسکین ناراحتیهای فوق گردد و ترک ناگهانی و یا کاهش مصرف مواد مخدر پس از ایجاد وابستگی بدنی نسبت به دارو سبب اختلالاتی میگردد مانند بی قراری ، اضطراب ، خستگی مفرط ، گیجی ، حالات تهوع ، استفراغ و اسهال ، عدم تمرکز شدید و پاشیدگی افکار ، در چنین مرحله ای فرد معتاد با چنین حالاتی روبرو می گردد و بنابراین تنها راه فرار از آن را استفاده مجدد دارو بداند . وابستگی فرد معتاد نسبت به ماده مخدر صرفاً بدنی است و جنبه های وابستگی روانی آن به دارو در رابطه با مشکلات شخصیتی فرد در جریان تداوم اعتیاد از اهمیت اولیه برخوردار است .

* ریشه های روانی اعتیاد

از نقطه نظر روانشناسی عقیده بر این است که اعتیاد به مواد مخدر بگونه ای غیرمستقیم واکنش و پاسخی است مخرب در مقابل کنش های غیرقابل تحمل بیرونی و درونی که بدان وسیله فرد سعی می کند آلام و مشکلات درونی خود مانند اضطراب ، افسردگی و محرومیتها را کاهش داده و یا تسکین بخشد که در واقع انتخاب شیوه ایست ناسالم به منظور فرار از واقعیتهای موجود .

در واقع معتاد همانند دیگر افراد ، انسانی است که نیاز دارد عشق بورزد و مورد عشق قرار گیرد ( عشق سازنده و حقیقی ) او می خواهد به دیگران محبت کند و مورد مهر و محبت قرار گیرد وجودش برای دیگران مؤثر و باارزش باشد و متقابلاً وجود دیگران برای وی مفید و با اهمیت باشد ، سرانجام ندای درونش از او می خواهدکه او بایستی تغییر کند . تغییری که او را از تمامی این مصائب و مشکلات برهاند و در تبادل خود و جامعه اش قبول مسئولیت نماید . متاسفانه بر اثر نارساییها و انحرافات خانوادگی و اجتماعی و همچنین عدم یک نظام تربیتی صحیح فرد به تدریج از مسیر حقیقی دور می شود و با انتخاب شیوه و معیارهای مخرب از خود و جامعه اش بیگانه می گردد و این گریز از خویشتن خویش و بیگانگی وی را به انزوا و فرار هر چه بیشتر از واقعیتها می کشاند .

* آسیب پذیری جوانان در دوران بلوغ

دوران بلوغ دوره ایست که فرد با تضادها و کشمکشهای متعدد درونی مواجه می گردد . دراین زمان او بخوبی احساس می کند که به مرحله ای جدید از زندگی می بایستی وارد شود و مسئولیتی در قبال خود و جامعه اش اتخاذ نماید . مرحله ای که او را با نگرانی ، اضطراب و مشکل تصمیم گیری روبرو می سازد و او سعی می کند بگونه ای بر مشکلات خویش فائق آید . عدم توجه به اعضای خانواده توقعات بیجا و بی مورد اطرافیان ، بدون در نظر گرفتن حساسیت این دوره و توقعات  و ارزشهای متضاد اجتماعی اختلالات تطابقی در خانواده و زمینه های نامطلوب شخصیتی فرد بسهولت وی را در این دوره در مقابل انحرافات مختلف آسیب پذیر می سازد .

* عوامل خطر ساز و محافظت کننده در سوء مصرف و وابستگی به مواد

تبیین سوء مصرف و وابستگی به مواد از دیدگاه عوامل خطرساز و محافظت کننده از این جهت سودمند است که افقی نو در برنامه های پیشگیری اولیه باز می گشاید  هزینه های سرسام آور درمان اختلالات مربوط به سوء مصرف و وابستگی را به میزان زیادی کاهش می دهد . عوامل خطرساز ویژگیها یا اتفاقاتی هستندکه اگر در شخصی وجود داشته باشند ، کمتر احتمال دارد که او به اختلالا یا بیماری معینی مبتلا شود . عامل خطرساز محافظت کننده در دو قطب یک پیوستار قرار دارند . داشتن عوامل خطرساز به این معنی نیست که حتماً فرد به یک اختلال مبتلا می شود ، بلکه احتمال خطر در این فرد افزایش می یابد . همینطور وجود عوامل محافظت کننده به این معنی نیست که حتماً فرد به یک اختلال مبتلا نمی شود بلکه احتمال مصونیت در مقابل بیماری برای فرد افزایش می یابد . عوامل خطرساز و محافظت کننده بیشماری برای سوء مصرف و وابستگی به مواد وجود دارد قبل از برشمردن این عوامل ویژگیهای آنها در زیر آمده است :

افزایشی عمل می کنند . به این معنی که عوامل می توانند با همدیگر جمع شدن آنها احتمال خطر یا مصونیت افزایش می یابد . مثلاً وجود افسردگی و اضطراب و دسترس پذیری به مواد در یک شخص احتمال خطر سوء مصرف را در او افزایش می دهد .

از نظر کمیت و کیفیت متفاوتند . به این معنی که هر یک از عوامل خطرساز و محافظت کننده به لحاظ کیفیت و کمیت با همدیگر فرق دارند . مثلاً کیفیت و چگونگی اضطراب از افسردگی متفاوت است . اهمیت آنها در اشخاص یا گروهها متفاوت است . در اشخاص یا گروههای نژادی ممکن است این عوامل به شکل متفاوتی عمل کنند . مثلاً در گروهی دسترس پذیری به مواد اهمیت بیشتر داشته بشاد . در حالتی که در گروه دیگری نداشتن نگرشهای مذهبی به عنوان عامل خطرساز عمده عمل می کند .

تأثیرشان در زمانهای مختلف در چرخه زندگی متفاوت است . این عوامل بسته به اینکه فرد در چه سنی به سر می برد و چه دورانی را پشت سر می گذارد به لحاظ تأثیر و خطرزایی یا محافظت کنندگی متفاوت هستند .

تعریف اعتیاد

اعتیاد حالتی است که ناشی از استعمال مداوم بعضی از داروها (موسوم به مواد مخدر) می‌باشد، به‌طوری که قطع استفاده از این مواد باعث بروز اختلال در عملکرد بدن انسان می‌شود.  این وابستگی از طرفی باعث تسکین و آرامش موقت و گاهی تحریک و نشاط گذرا برای فرد می‏گردد و از طرف دیگر بعد از اتمام این اثرات سبب جستجوی فرد برای یافتن مجدد ماده و وابستگی مداوم به آن می‏شود.  در این حالت فرد هم از لحاظ جسمی و هم از لحاظ روانی به ماده مخدر وابستگی پیدا می‌کند و مجبور است به تدریج مقدار ماده مصرفی را افزایش دهد.

اعتیاد و درمان

مراحل اعتیاد :
1- مرحله آشنایى
این مرحله با تشویق دیگران (مخصوصاً دوستان ناباب) یا از روى غرور و كنجكاوى خود فرد شروع می ‏شود.
2 ـ مرحله شك و تردید :
در این مرحله فرد با مبارزه با امیال خود می ‏پردازد.
3 ـ مرحله اعتیاد واقعى :
در صورت ادامه مصرف در مرحله شك و تردید فرد به مرحله اعتیاد واقعى مى رسد. در این مرحله پدیده «تحمل» باعث می‏شود كه فرد به مرور زمان بر میزان مصرف خود بیفزاید تا به نشئگى قبلى برسد

سم زدایی

برای درمان وابستگی به مواد مخدر باید در ابتدا وابستگی جسمی فرد درمان شود به این صورت که فرد در صورت عدم استفاده از مواد مخدر خمار نشود. برای اینکار باید بدن شخص از مواد مخدر پاک شود. هر روش دارویی که باعث خروج مواد مخدر از بدن شخص شود و بدنبال آن شخص در صورت عدم استفاده از مواد مخدر خمار نشود، سم زدایی نام دارد. پس در قدم اول درمان شخص باید سم زدایی شود